0:33:02 - دوشنبه 30 دسامبر 2019
ناکارآمدی آرمان عدالت‌طلبی بین‌المللی در سیاست خارجی ایران‌
ضروری است بار دیگر سیاست و روابط خارجی ایران توسط سیاستگذارانی واقع‌گرا (رئالیست) مورد بازبینی و بازنویسی قرار گرفته و به جای اصرار بیهوده بر عدالت بین‌المللی، به اصل فایده و منافع برای ایران و محور حامی ایران توجه گردد. برقراری عدالت در روابط یا مذاکرات میان ایران و آمریکا را باید ازجمله خواسته‌های آرمانی […]

ضروری است بار دیگر سیاست و روابط خارجی ایران توسط سیاستگذارانی واقع‌گرا (رئالیست) مورد بازبینی و بازنویسی قرار گرفته و به جای اصرار بیهوده بر عدالت بین‌المللی، به اصل فایده و منافع برای ایران و محور حامی ایران توجه گردد. برقراری عدالت در روابط یا مذاکرات میان ایران و آمریکا را باید ازجمله خواسته‌های آرمانی مسئولین ایرانی محسوب نمود که با واقعیات روابط بین‌المللی و معادلات و تعاملات قدرت در نظام بین‌الملل، در تضاد می‌باشد.



 Image result for سیاست خارجی"

 

نسیم توسعه // اسلام ذوالقدرپور:  سیاست خارجی، یکی از برجسته‌ترین بخش‌های سیاستگذاری عمومی یک دولت در عصر کنونی محسوب می‌گردد که پیامدهای متفاوت و گوناگونی بر سیاست‌های داخلی و جایگاه یک کشور در نظام بین‌المللی دارد.

سیاستگذاران سیاست خارجی هر کشوری از افغانستان و سومالی گرفته تا ایران، ترکیه و روسیه، چین و آمریکا به دنبال تدوین و اجرای سیاست خارجی کارآمد و اثربخشی هستند که موجب کسب قدرت و نمایش پرستیژ دولت‌شان در صحنه بین‌المللی گردد.

بسیاری از سیاستگذاران توانمند سیاست خارجی در جهان کنونی، بیشتر بر واقعیات سیاست خارجی تأکید داشته و سیاست‌هایی که واقع‌گرایانه (رئالیستی) هستند را تدوین و اجرایی می‌سازند، اما سیاستگذاران برخی کشورهای خاص، علی‌رغم داشتن توانایی‌ها و منابع لازم برای یک سیاستگذاری کارآمد و اثربخش، به سیاستگذاری با اهداف آرمانی و ذهنی (ایده‌آل) در روابط خارجی دولت خود می‌پردازند.

سیاست خارجی غیر واقع‌گرایانه بر اهداف و نیاتی استوار هستند که بسیار سخت و غیرقابل دستیابی می‌باشند. نیاتی مانند: اصول حقوق بشر، برابری، … و عدالت.

سیاست خارجی ایران نیز دارای چنین رویکرد ایده‌آلیستی می‌باشد. رویکردی که سیاستگذاران ایرانی را به طرح موضوعات ذهنی و آرمانی مانند برقراری عدالت در روابط خارجی و سیاست بین‌المللی، رهنمون می‌سازد!

برقراری عدالت به عنوان یکی از اصول اساسی زیستواره ایرانی و اسلامی دولت و شهروندان ایرانی، ریشه در پیشینه تاریخی ایران دارد که در نظام جمهوری اسلامی طی چهل سال اخیر به شکل خاصی از حوزه مسایل اجتماعی و داخلی ایران به روابط و سیاست خارجی ایران نیز تسرّی یافته است.

به نظر می‌آید اصرار بر اصل عدالت در سیاست و روابط خارجی ایران، رویکردی بیش از اندازه آرمانی است که در نهایت به ناکارآمدی و بی‌ثمری سیاست خارجی ایران منجر شده است. برخی دلایل ناکارآمدی عدالت در سیاست خارجی را می‌توان به شرح زیر مورد بررسی قرار داد:     

یکمعدالت، ارزش خطرناک در روابط بین‌المللی: عدالت دارای تعاریف، چارچوب‌ها و چشم‌اندازهای گوناگونی است که هر  فرد، جامعه و دولتی بر اساس نیات، آرمان‌ها و آرزوهای خویش به طرح و تعریف عدالت می‌پردازد.

عدالت در روابط بین‌الملل به جهت همین گوناگونی تعاریف، اصلی ناکارآمد است. برداشت‌های خاص از عدالت در مسایل حقوق بشر و ازجمله تعریف ترور، تروریست و … را می‌توان جلوه‌هایی از بزرگ‌نمایی عدالت در روابط بین‌المللی دانست که می‌تواند برای بسیاری از کشورها و گروه‌های مخالف با تعاریف غربی عدالت، خطرناک باشد.

خطر سوءاستفاده از اصل و تعاریف عدالت در روابط بین‌الملل، همواره کشورها و گروه‌های رقیب آمریکا و غرب، مانند ایران و گروه‌های محور مقاومت وابسته به ایران را تهدید نموده است. برچسپ ترور و تروریست را می‌توان یکی از جلوه‌های بارز سوءاستفاده از اصل عدالت در روابط بین‌الملل دانست که همواره متوجه ایران بوده است.

 

دوماصل قدرت آمریکا و استاندارهای غربی و آمریکایی: یکی از مؤلفه‌های اساسی سیاست خارجی ایران که ناشی از مسایل داخلی و اجتماعی ایران است، اصرار بر اصل عدالت در روابط و سیاست خارجی ایران است.  

تلاش و سیاستگذاری برای برقراری عدالت در نظام و روابط بین‌المللی از سوی برخی دولت‌ها و کشورهای جهان و ازجمله ایران را می‌توان تلاشی آرمانی قلمداد نمود که طرفداران بسیاری در میان شهروندان کشورهای مختلف دارد.

اصل ۱۵۴ قانون اساسی ایران که به سیاست خارجی ایران اشاره دارد، به صراحت بر “حق و عدالت جهانی” برای همه مردم جهان تأکید می‌نماید: ((جمهوری ‏اسلامی‏ ایران ‏سعادت انسان ‏در کل جامعه ‏بشری‏ را آرمان‏ خود می‌داند و استقلال‏ و آزادی‏ و حکومت‏ حق‏ و عدل‏ را حق‏ همه‏ مردم‏ جهان‏ می‌‌شناسد. بنابراین‏ در عین‏ خودداری‏ کامل‏ از هر گونه‏ دخالت‏ در امور داخلی‏ ملت‌های‏ دیگر، از مبارزه‏ حق‏ طلبانه‏ مستضعفین ‏در برابر مستکبرین‏ در هر نقطه‏ از جهان‏ حمایت‏ می‌کند)).

اما یک واقعیت اساسی در روابط بین‌الملل این است که تلاش‌ها و سیاست‌های خارجی بسیاری از کشورهای کوچک و بزرگ جهان در معادلات بین‌المللی، کم‌اثر و بلکه بی‌ثمر هستند، زیرا بسیاری از قوانین و سیاست‌های بین‌المللی از سوی کشورهای غربی، به خصوص آمریکا و تعداد اندکی دولت‌های اروپایی تنظیم و پشتیبانی می‌شوند.

در واقع سیاست‌های بین‌المللی و سیاست‌های خارجی اغلب دولت‌های عصر کنونی بر اساس استاندارهای آمریکایی طراحی و اجرایی می‌شوند. شاید برخی دولت‌های بزرگ مانند روسیه، چین، ژاپن، آلمان، فرانسه، انگلیس و حتی کانادا و برزیل  و … مدعی استقلال در سیاست خارجی و روابط بین‌المللی خود باشند، اما می‌توان به صراحت گفت که همه این کشورها در سطوح مختلف و با مقیاس‌های کم‌تر و بیش‌تر، بر اساس استاندارهای آمریکایی به اجرای سیاست خارجی خود می‌پردازند!   

بنابراین اصرار بر اجرای عدالت در سیاست خارجی و روابط بین‌الملل در رقابت با اصول و استاندارهای روابط بین‌الملل که دارای استانداردهای غربی و آمریکایی هستند، چندان کارآمد و اثربخش نشان نداده است.

 

 سومشمشیر عدالت یا ترازوی عدالت: سیاستگذاران سیاست خارجی ایران طی چند دهه اخیر به شدت بر اصل جهانی‌سازی و صدور انقلاب اسلامی ایران به سایر کشورهای منطقه و بلکه جهان اصرار داشته و هزینه‌های بسیاری نیز بر کشور متحمل نموده‌اند.

سیاستگذاران ارشد ایرانی به خصوص در حوزه سیاست و روابط خارجی، قرائت خود از عدالت را با شمشیر و سنگربندی مقابل رقیبان منطقه‌ای و جهانی خود، نمایش داده‌اند و اصل قدرت نرم را ناچیز و یا بی‌ثمر می‌دانند. همین رویکرد موجب شده است تا با موج‌های تبلیغاتی دروغین رقیبان ایران، چهره‌ای خشونت‌طلب و ضد صلح از ایران در سطح جهان، ترسیم گردد! 

امام علی (ع) به عنوان یکی از توانمندترین حکمرانان تاریخ اسلام و برترین شمشیر زن حامی حضرت محمد(ص) که توصیف شجاعت و عدالت ایشان بر تمام شیعیان نیز روشن می‌باشد، در اهمیت صلح و مصالحه می‌فرمایند: ((وَجَدتُ المُسالَمَهَ مالَم یَکُنْ وَهنٌ لِلإسلامِ أنجَعَ مِنَ القِتالِ)) یعنی: من صلح را تا آنگاه که مایه وهن اسلام نباشد، کارسازتر از جنگ یافته‌ام.

   

چهارم: اصل عدالت در تضاد با اصل فایده:  در حالی که سیاستگذاران سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی طی چهار دهه اخیر و طبق برخی اصول قانون اساسی ایران، به دنبال برقراری عدالت در روابط بین‌المللی و عدالت جهانی بوده‌اند، اصل سود و فایده توانسته است سیاست‌های ایران در سطح جهانی (ونزوئلا، بولیوی و …) و حتی منطقه آسیای جنوب غربی را مورد تهاجم قرار داده و تا حدودی بی‌اثر نماید!

عدالت در بسیاری کشورها و نزد بسیاری از شهروندان، دارای تعریف اقتصادی و مالی (رفاه و آسایش) می‌باشد. اعتراضات و آشوب‌های طولانی مدت در هنگ‌ کنگ، شیلی، لبنان، عراق و … را می‌توان ازجمله رویدادهایی دانست که به دنبال برقراری عدالت با رویکرد اقتصادی و مالی هستند. در برخی از این کشورها مانند لبنان و عراق که در حوزه نفوذ ایران نیز قرار دارند، رقیبان جهانی و منطقه‌ای ایران مانند: آمریکا، عربستان و امارات متحده عربی با پمپاژ پول به عراق و لبنان، تاکنون بر سیاست عدالت محور ایران، چیره شده‌اند.

پیامد اصرار بر سیاست آرمان‌گرایانه عدالت در سیاست و روابط خارجی ایران طی چند دهه اخیر، برقراری همیشگی تحریم‌های شدید غربی و آمریکایی علیه ایران بوده است که اکنون این تحریم‌ها به اوج خود و  به حالت فراگیری و فلج کنندگی کامل رسیده‌اند.

تحریم‌های ۴۰ ساله علیه ایران، کوبا، عراق و بسیاری دیگر از کشورهای جهان که از سوی غرب و به‌ویژه آمریکا و حتی سازمان ملل طراحی و اجرا شده‌اند را می‌توان جلوه‌ای بسار برجسته از ناکارآمدی تکیه بر اصل عدالت در روابط و سیاست خارجی دانست، زیرا حتی سازمان ملل و دیگر نهادهای بین‌المللی مدعی حقوق بشر و حامی عدالت نیز با آمریکا همدست و همراه می‌شوند!

از سوی دیگر سیاستگذاران عدالت‌گرای سیاست خارجی ایران نه‌تنها در سیاست و روابط خارجی مرتبط با حوزه‌های نفوذ ایران (لبنان، عراق، و …) دچار مشکل شده‌اند، بلکه اکنون بسیاری از شهروندان ایرانی نیز نسبت به سیاست‌های داخلی دولت و نظام در راستای برقراری عدالت، بی‌اعتماد شده و در حالت آماده انفجار اجتماعی قرار گرفته‌اند.

در بسیاری از رویدادهای بین‌المللی، عدالت نامحسوس می‌باشد. در روابط بین‌المللی و رقابت‌های سیاسی فراملی، نمی‌توان عدالت را مؤلفه‌ای از شروط خود قلمداد نمود، زیرا عدالت در حقوق بین‌الملل دارای تعریف خاص و مشخصی نیست. بنابراین نباید سیاست‌های خارجی کشور را بر اساس مؤلفه‌های آرمانی، طراحی و تدوین نمود.

عدالت در روابط بین‌المللی را در کجای مسایل یمن، فلسطین، سوریه، افغانستان، سومالی، لیبی، چین (ایغورها) و … می‌توان پیگیری و مشاهده نمود؟

سیاست خارجی ایران نیز طی چند دهه اخیر به شدت بر اصل عدالت استوار بوده است، اصلی که در روابط بین‌الملل چندان دست یافتنی نشان نداده است و موجب شده است تا روابط خارجی ایران با بسیاری از قدرت‌های بزرگ جهانی و منطقه‌ای دچار تنش باشد.

پیگیری اصل عدالت در روابط خارجی و به خصوص عدالت در روابط دوجانبه با آمریکا را می‌توان رویکردی مشکل‌آفرین و پرهزینه دانست که تاکنون نیز هزینه‌های بسیاری برای کشور و شهروندان ایرانی به همراه داشته است.

ضروری است بار دیگر سیاست و روابط خارجی ایران توسط سیاستگذارانی واقع‌گرا (رئالیست) مورد بازبینی و بازنویسی قرار گرفته و به جای اصرار بیهوده بر عدالت بین‌المللی، به اصل فایده و منافع برای ایران و محور حامی ایران توجه گردد. برقراری عدالت در روابط یا مذاکرات میان ایران و آمریکا را باید ازجمله خواسته‌های آرمانی مسئولین ایرانی محسوب نمود که با واقعیات روابط بین‌المللی و معادلات و تعاملات قدرت در نظام بین‌الملل، در تضاد می‌باشد.

منبع:
سرورپارس سرور پارس نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه
  • RSS English News

  • RSS news

    • Bernie Sanders surges in Iowa poll ahead of caucuses
      Vermont senator now choice of 25% of Iowa voters for Democratic candidate, survey found, after Warren drops in popularityBernie Sanders has surged ahead of Democratic rivals in Iowa, a new poll released on Saturday suggests, with barely a week to go until the state’s voters head to caucuses to nominate a candidate for November’s presidential […]
    • Behind every noble-sounding idea is the global elite’s desire for more money | Jonathan Wilson
      The Spanish Super Cup in Jeddah and the proposed Club World Cup are just more ways of the rich becoming richerTippi Hedren sits on a bench outside the school. Behind her, crows gradually settle on a climbing frame. She smokes, distracted. By the time she finally notices a crow pass above her, it is too […]
    • Trump’s most baleful legacy? The end of trust in democracy and the rule of law | Simon Tisdall
      America’s founding principles are being eroded by a culture of partisanship and sycophancy – and the effect will be globalT he charges against Donald Trump in his impeachment trial boil down to this: he tried to cheat his way to a second term, got caught, and attempted a cover-up. The difficulty is that Trump, notwithstanding […]
    • Michy Batshuayi takes his chance in Chelsea’s nervy win at Hull
      The last two men to win the FA Cup as both player and manager have tasted Wembley glory with Chelsea. The class of 2020 will have to improve on this if Frank Lampard is to emulate Gianluca Vialli and Roberto Di Matteo but he could at least savour the sight of Chelsea taking their place […]
    • Essence of jasmine: fragrant memories of childhood, love, and comfort
      Used in many Thai desserts, woven into leis and offered up in prayers, jasmine sambac is easily used in a heavenly sweet scented beverageIt took us two years to find our house. I wasn’t looking for a house so much as I was looking for space to liberate the roots of all the potted fruit […]
    • From Tony and CJ to Scott and Charlene: six unforgettable weddings on Australian soap operas
      Mid-ceremony miracles, jilted brides, fan petitions and revival tours – anything can happen in the world of soap opera weddings, and often does • Vote for the most unforgettable moment of Australian TV history in Guardian Australia’s pollBefore we had reality TV confections like Married at First Sight and Don’t Tell the Bride, TV tragics […]
    • My life with autistic twins: 'Your family is cracking, but through the cracks comes light'
      Specialists talk about success stories Greta Thunberg and Steve Jobs but all you think about is whether they were happy and treated with kindnessThey were identical boys born at 34 weeks and you named them Tommy and Henry. They were so tiny and fragile and so covered in wires that you were afraid to touch […]
    • When judges don’t know the meaning of rape, there is little hope of justice | Sonia Sodha
      As we watch the Harvey Weinstein trial unfold, other horror stories emerge in our own courtsHarvey Weinstein is at last facing justice in a New York courtroom. As I hear in graphic detail the accounts of the women he allegedly raped and sexually assaulted, it’s hard to stop myself imagining what I would do if […]
    • Trump team begins argument president broke no laws at impeachment trial
      Donald Trump’s lawyers began making their case Saturday, with a longer, more meaningful session expected for MondayDonald Trump’s legal team on Saturday argued that Donald Trump broke no laws and Democrats’ move to impeach him was simply an attempt to delegitimize Trump’s presidency. Related: The key takeaways from day three of the impeachment trial Continue […]
    • With Boris Johnson in control, the danger is that liberals will give up the fight | Nick Cohen
      After the tumult and division of recent times, we must guard against resigned complacencyHistorians will debate the reasons for the complacency that descended on the British in the first months of the 2020s. Had their government duped the nation into ignorant passivity? Were they really as stupid as they appeared to be? Nothing had been […]
  • اطلاعات