۳:۰۲:۳۹ چهارشنبه ۶ فروردین ۱۳۹۹
ششم فروردین، روز تولد زرتشت پیامبر/ اندیشه، گفتار و کردار نیک
امروز ششم فروردین، روز زرتشت پیامبر است. روز تولد پیامبری که نام و آوازه آن شرق و غرب را در نوردیده و همگان او را به اندیشه، گفتار و کردار نیکش می‌شناسند.   نسیم توسعه به نقل از سیمای زاگرس:  امروز ششم فروردین، روز زرتشت است. روز تولد پیامبری که نام و آوازه آن شرق […]

امروز ششم فروردین، روز زرتشت پیامبر است. روز تولد پیامبری که نام و آوازه آن شرق و غرب را در نوردیده و همگان او را به اندیشه، گفتار و کردار نیکش می‌شناسند.



چنین گفت زرتشت...

 

نسیم توسعه به نقل از سیمای زاگرس:  امروز ششم فروردین، روز زرتشت است. روز تولد پیامبری که نام و آوازه آن شرق و غرب را در نوردیده و همگان او را به اندیشه، گفتار و کردار نیکش می‌شناسند.

با اینکه دین زرتشت پیامبر بر شعار سه‌گانه پندار، گفتار و کرداد نیک استوار شده اما ترویج‌دهنده باورهای عمیق و به‌روزی مثل آزادی انتخاب، دوگانگی نیکی و بدی، پویایی آفرینش و تحول به سمت بهتر شدن است.

سال قبل با تصمیم شورای عالی انقلاب فرهنگی، روز ششم فروردین به عنوان «روز زرتشت» نامگذاری و وارد تقویم رسمی کشور شد. البته اطلاعات دقیق و روشنی درباره زمان و مکان تولد و جغرافیای ظهور زرتشت وجود ندارد و اظهارنظرهای مختلفی درباره خاستگاه و اندیشه‌های او بیان می‌شود. با این وجود، توافق حداکثری بر سر آن است که زرتشت  پیامبر به دنبال پیروزی نیکی بر بدی و سروری اهورامزدا بر اهریمن بوده است.

زرتشت از جمله شخصیت‌هایی است که از شرق جهان و از آسیا سربرآورده اما تاریخ حیات و اندیشه‌های او همواره مورد توجه، بررسی و تأمل غرب و شرق بوده گرفته است؛ به طوری که یونانیان او را زرواستر zoroastre می‌خواندند.

درباره اینکه زرتشت پیامبر بوده یا روحانی یا پادشاه اختلاف نظر وجود دارد. در مقاله‌ علمی «زرتشت» نوشته اشمیت رودیگر اشاره شده است که در متون کلاسیک ارمنی، از زرتشت به عنوان مغ (روحانی) و پادشاه بلخی‌ها یا مادها یاد می‌کنند. این اظهار نظر در حالی مطرح می‌شود که جیمز مولتون –محقق بریتانیایی- در کتابی تحت عنوان «دین نخستین زرتشت» که چکیده‌ای از آن توسط همایون همتی ترجمه شده است؛ اعتقاد دارد که زرتشت پیامبر بوده و مغ‌ها (روحانی یا موبد) سعی داشتند که با نفوذ در دین زرتشتی، زرتشت را هم یک مغ و خود را به عنوان نگهبانان رسمی آیین زرتشت معرفی کنند در حالیکه دین زرتشت و اوستا توسط مغ‌ها تحریف شده است.

در این میان هندریک نیبرگ -ایران‌شناس سوئدی-، زرتشت و مناجات به‌جای‌مانده از او را که با عنوان گاتاها شناخته می‌شود؛ به شمنیسم وصل می‌کند. برخلاف این دیدگاه، هرمان لومل -که مطالعه و بررسی دقیقی روی کتاب اوستا داشته-؛ بر این نکته پافشاری می‌کند که زرتشت یک روحانی یا آذربان بوده است. البته دیدگاه روحانی بودن زرتشت زمانی تقویت می‌شود که بدانیم برخلاف دانش عمومی ما، هخامنشیان حداقل تا زمان داریوش، زرتشتی نبوده‌اند. با وجود اعتقاد به اهورامزاد و ذکر نام او در کتیبه‌های مختلف، هیچ حرفی از زرتشت در میان نیست.

به هر حال زرتشت توانسته ضمن بیان اندیشه‌ای تازه، گام‌های جدیدی در مسیر هدایت مردم به سوی اهورامزدا یا همان خیر و راستی مطلق بردارد. بنا به گفته آنتونیو پالیارو -خاورشناس و زبان‌شناس- به دنبال اصلاحاتی که زرتشت به وجود آورد؛ تصور تازه‌ای از انسانیت ظاهر شد که ملاک عمل هخامنشیان قرار گرفت. فلسفه نوع یکتاپرستی که توسط زرتشت اعلام شد؛ بنیادی سخت اخلاقی داشت و مکتب اخلاقی که بر پایه خوب و بدی بنا شده بود؛ به دنبال پیروزی بزرگ معنویت بود که توانست اصلاحات بدیعی را ایجاد کند.

از جمله اثرگذاری‌های زرتشت آن است که گفته می‌شود توانست گشتاسب -فرمانروای بلخ در دوره زرتشت- را که به جنگجویی شهره بود و از خونریزی ابا نداشت؛ هدایت و روش زندگی و حکومتداری او را دچار تحول عمیق کند.

زمان تولد و ظهور زرتشت

با اینکه بسیاری از شرق‌شناسان زمان ظهور زرتشت را سال ۶۰۰ قبل از میلاد می‌دانند اما علیرضا شاپور شهبازی در مقاله «روایت سنتی از تاریخ زرتشت» با توجه به شواهد تاریخی و مسائل گاه‌شماری اعلام می‌کند که تاریخ ظهور زرتشت به حدود ۱۰۰۰ قبل از میلاد برمی‌گردد.

از سوی دیگر زادگاه‌های مختلفی برای زرتشت معرفی شده است؛ از بلخ، ری، خراسان و آذربایجان گرفته تا فلسطین، سوریه، چین، هند و اروپا. در کتاب دینِ زرتشتیِ نخستین، اشاره شده که زرتشت در آذربایجان به دنیا آمده است. نظر پرطرفدار دیگری بر آن است که تولد زرتشت در شرق ایران و در مجاورت دریاچه هامون بوده است. گروهی هم زادگاه زرتشت را خوارزم می‌دانند. همچنین ادعا می‌شود؛ زرتشت نخستین بار در آذربایجان ظهور کرده و نخستین آتشکده نیز در شیراز بنا شده است. ‌

در مقاله «زندگانی اشوزرتشت» نوشته علی اکبر جعفری اشاره شده است که مادر زرتشت زنی به نام دغدو (دختر شیردوش) و پدرش مردی به نام پورشسب (پدر اسبان خاکستری رنگ) بود. زرتشت سومین فرزند این خانواده هفت‌نفره بود. او پرسشگری درباره طبیعت، جانوران، میوه‌ها، درختان، آسمان، خورشید و ستارگان را از همان دوران کودکی آغاز کرد و به تدریج باورها و تعلیمات روحانیان عصر خود را به باد انتقاد گرفت. زرتشت، خاموشی را راهی برای درون‌نگری و درون‌اندیشی یافت و در میان اندیشه‌هایی که سالیانه دراز داشت به بلندترین و پاک‌ترین اندیشه خود که همان خدای یگانه (اهورامزدا) است؛ دست یافت. پس از این مرحله زرتشت دعوت خود را شروع و سعی کرد آنچه را که دریافته با مردم در میان بگذارد.

نویسندگان مقاله «ادیان ایرانیان» تأکید دارند که زرتشت در منطقه‌ای در شمال افغانستان تبلیغ دین خود را آغاز کرد و قلمرو اولیه زرتشت مناطق شمال خراسان، بلخ و یا مرو قدیم بوده است. همچنین در همین مقاله اشار شده است که زرتشت در آتشکده بلخ کشته شد و  در حین مرگ قاتل خود را بخشید و گفت: «همان طور که من بخشودم امیدوارم اهورامزدا نیز شما را ببخشاید.»

باورهای بنیادین زرتشتی

اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک شعار پرآوارزه و شناخته‌شده دین زرتشت است. در تبیین این شعار، منیره خلیلی در مقاله «نگاه اسطوره‌ای به آفرینش در آیین زرتشت» بیان می‌کند که در دین زرتشت نخستین قانون خدایی، «نیک اندیشیدن» است. کسی خدای خود را می‌شناسد و او را در می‌یابد؛ از نیک اندیشیدن به نیک گفتن می‌رسد و از آن به نیک کرداری دست می‌یابد. از قول زرتشت نقل است که «آیین من روی سه اصل اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک» استوار است.

افزون بر این، دین زرتشت بر باورهایی مثل پویایی آفرینش و تحول آن به سمت بهتر شدن، دوگانگی نیکی و بدی، آزادی انتخاب، تازه شدن جهان (تغییر فصول سال و نو شدن طبیعت) بنا نهاده شده است.

اوستا؛ کتاب زرتشت

کتاب زرتشتیان، اَوِستا نام دارد. در کتاب «دین نخستین زرتشت» نوشته جیمز مولتون اشاره شده که اوستا به معنای «متن اساسی» است. بخش اول این کتاب با نام گات‌ها یا گاتاها معروف است که شامل مجموعه سرودهای است که به زرتشت نسبت داده می‌شود. این بخش بیشتر یک مناجات‌نامه است که در هنگام نماز و نیایش از آن استفاده می‌شود.

اوستا یعنی اوستای بدون گات‌ها از پرستش آتش و از نیایش هوما (گیاه مقدس)، نوشیدنی مقدس و نیایش بیست‌تایی از ایزدان از جمله میترا و الهه‌گانی مانند آناهیتا و همچنین درباره اخلاق و طهارت سخن می‌گوید اما گات‌ها که به عنوان تصنیف‌های هفده‌گانه خود زرتشت شناخته می‌شود به گفته مارتین هائوگ -اوستاشناس آلمانی- سند محکمی است برای اینکه یکتاپرست بودن زرتشت را گواهی داد.

گفته می‌شود که در گذر تاریخ، بخش‌هایی در قالب قوانین و احکام توسط مغ‌ها به اوستا اضافه شده است.

اهورامزاد

اهورامزدا در عالم مادی، نماد «انسان» و در عالم مینوی نماد «خرد» است. در دین زرتشتی شر و شیطان مترادف با دروغ است همان طور که پاکی و قداست مترادف با اهورامزداست. مولتون -محقق بریتانیایی-، خدای زرتشتی را این‌طور توصیف می‌کند: «خدا خالق همه چیز است. همه چیز متکی و وابسته به اوست. همه چیز را می‌داند حتی گناهان پنهانی را که انسان‌ها مرتکب می‌شوند و حوادثی که در آینده به وقوع می‌یابد. او حاکمیت مطلق دارد.»

نکته حائز اهمیت درباره اهورامزدا آن است که گفته می‌شود کلمه اهورامزدا، قبل از ظهور زرتشت سابقه استعمال داشته است. ژاک دوشن گیمن -متخصص زبان‌های ایرانی- برای این ادعا شواهد آواشناختی و زبان‌شناختی ارائه داده است. از زمان داریوش به بعد، هخامنشیان اهورامزدا یعنی همان خدای زرتشت را می‌پرستیدند اما در سنگ‌نوشته‌هایشان هیچ جا نام پیامبر را نیاورده‌اند. در مقاله «تأملاتی درباره زرتشت»، آمده است که پادشاهان هخامنشی هیچگاه درباره زرتشت سخن نگفتند.

واضح است که برای فهم دقیق اهورا مزدا یا خدای زرتشتی باید بقیه امشاسپندان (انجمن خدایان زرتشتی) را مورد بررسی قرار دهیم. نام امشاسپندان در گاتاها نیامده است. امشاسپندان که هفت تن هستند. سرآمد آنها اهورامزداست که به عنوان آفریننده جهان شناخته می‌شود. بقیه امشاسپندان شامل خدای نگهدارنده سلامتی تن، حافظ دارایی و مال، حافظ چهارپایان، پاسدار زمین، پاسدار آب و پاسدار گیاهان است. به نظر مولتون نویسنده کتاب دین نخستین زرتشت، فرشته‌ها که به آنها «اهورا» گفته می‌شود؛ از اهورامزدا جدایی‌ناپذیرند. این اهوراها از وجود اهورامزدا جدا نیستند بلکه صفات ذاتی او هستند. هرچند که وجودها و هویت‌های متمایزی باشند ولی قائم به یک وجود و یک ذات متعالی یعنی اهورامزدا هستند.

برای نگارش گزارش پیش رو، به منظور تدقیق اطلاعات پیرامون زرتشت و اندیشه‌های او به مقالاتی مراجعه شده است که عنوان تعدادی از آنها برای مطالعه بیشتر مخاطبان در زیر می‌آید:

*زرتشت، اشمیت رودیگر، ترجمه مجید طامه

*تاملاتی درباره زرتشت، دوشن گیمن، ترجمه جهانگیر نادرزاد

*زادبوم زرتشت، نوشته جمشید جی مدی جیوانجی، ترجمه رشید شهمردان

*ادیان ایرانیان از آغاز تاکنون، جمعی از نویسندگان

*دین نخستین زرتشت، جیمز مولتون که چکیده‌ای از آن توسط همایون همتی ترجمه شده است.

*زندگانی اشوزرتشت، علی اکبر جعفری

منبع:
سرورپارس سرور پارس نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه
  • RSS English News

  • RSS news

    • Borussia Dortmund v Bayern Munich: Bundesliga's Klassiker – live!
      Minute-by-minute updates from the Bundesliga, kick-off 5.30 pmDer Klassiker returns with Bayern and Dortmund’s rivalry poisedThe Fiver: Dortmund v Bayern, Glyn Pardoe and Gary BarlowAny thoughts? You can email Rob.Smyth@theguardian.com 6.50pm BST 62 min Corner to Dortmund. Nothing comes of it, but this is a better spell for Dortmund. 6.49pm BST 60 min “I’m sure […]
    • Coronavirus US live: Trump and Cuomo to discuss 'major infrastructure program'
      New York governor will meet US president in Washington WednesdayTrump and Biden at center of battle over mask-wearingWashington DC reports zero coronavirus deaths for first time since MarchWhy first US coronavirus death may for ever go unmarkedCoronavirus – latest global updatesGet a fresh perspective on America – sign up to our First Thing newsletter 6.49pm […]
    • Coronavirus live news: Putin says Russia past peak of outbreak despite highest daily death toll
      WHO warns of second peak as global cases pass 5.5m; Irish taoiseach Leo Varadkar denies picnic with friends was rule breach; world health leaders urge green recoveryGlobal report: ‘disaster’ looms as WHO warns of second peakLeo Varadkar denies picnic with friends broke Covid-19 rulesDominic Cummings refuses to resign or apologise for lockdown breachUK coronavirus updates […]
    • UK coronavirus live: Hancock hints at review of family lockdown fines as Tory revolt over Cummings grows
      Hancock announces anti-viral drug remdesivir will be given to some NHS Covid-19 patients; number of Tory MPs call on Cummings to resign as junior minister quits; official UK death toll passes 37,000Cummings faces questions over altered virus blogpost‘Political gale’: world press on Dominic Cummings’ self-defenceBAME people fined more than white population under coronavirus lawsGlobal coronavirus […]
    • New York Stock Exchange reopens two months after closing due to Covid-19
      Most employees will continue to work remotely; those who return will be required to wear face masks and practice social distancingThe New York Stock Exchange’s famous Wall Street trading floor opened on Tuesday for the first time in more than two months, having closed in March due to the spread of Covid-19.Governor Andrew Cuomo rang […]
    • Coronavirus latest: at a glance
      A summary of the biggest developments in the global coronavirus outbreakFollow our latest coronavirus blog for live news and updatesKey developments in the global coronavirus outbreak today include: Continue reading...
    • Newcastle takeover in serious doubt as WTO rules pirate TV channel is Saudi
      Saudi Arabia is behind satellite TV service beoutQ, WTO rules‘Breach of international law’ threatens £300m deal for clubThe controversial £300m Saudi Arabia-funded takeover of Newcastle United appears to be in serious doubt after the World Trade Organisation ruled that the country is behind a pirate satellite TV and streaming service that offers illegal access to […]
    • UK recession may not be as bad as feared, says Bank of England economist
      Andy Haldane says latest data is ‘a shade better’ than forecast but caution remainsCoronavirus – latest updatesSee all our coronavirus coverageBritain’s economy is on course for a shallower recession than feared after a series of surveys showed business activity has recovered at a modest rate, the Bank of England’s chief economist said.Andy Haldane said recent […]
    • New tape contradicts Michael Jordan's Dream Team claims in The Last Dance
      Clip shows Jordan refused Isiah Thomas as teammateFormer Bulls star said he played no part in team selectionMichael Jordan’s claim that he had no part in his rival Isiah Thomas being left off the USA’s Olympic ‘Dream Team’ have been contradicted by a new audio recording.In the recent ESPN documentary on Jordan’s career, The Last […]
    • Lufthansa agrees €9bn bailout with German government
      State to take 20% stake in airline, which has been struggling after coronavirus reduced flightsGermany has thrown Lufthansa a €9bn (£8bn) lifeline, agreeing a bailout that gives Berlin a veto in the event of a hostile bid for the airline.The largest German corporate rescue since the coronavirus crisis struck will result in the government taking […]
  • اطلاعات