۳:۰۲:۳۹ چهارشنبه ۶ فروردین ۱۳۹۹
ششم فروردین، روز تولد زرتشت پیامبر/ اندیشه، گفتار و کردار نیک
امروز ششم فروردین، روز زرتشت پیامبر است. روز تولد پیامبری که نام و آوازه آن شرق و غرب را در نوردیده و همگان او را به اندیشه، گفتار و کردار نیکش می‌شناسند.   نسیم توسعه به نقل از سیمای زاگرس:  امروز ششم فروردین، روز زرتشت است. روز تولد پیامبری که نام و آوازه آن شرق […]

امروز ششم فروردین، روز زرتشت پیامبر است. روز تولد پیامبری که نام و آوازه آن شرق و غرب را در نوردیده و همگان او را به اندیشه، گفتار و کردار نیکش می‌شناسند.



چنین گفت زرتشت...

 

نسیم توسعه به نقل از سیمای زاگرس:  امروز ششم فروردین، روز زرتشت است. روز تولد پیامبری که نام و آوازه آن شرق و غرب را در نوردیده و همگان او را به اندیشه، گفتار و کردار نیکش می‌شناسند.

با اینکه دین زرتشت پیامبر بر شعار سه‌گانه پندار، گفتار و کرداد نیک استوار شده اما ترویج‌دهنده باورهای عمیق و به‌روزی مثل آزادی انتخاب، دوگانگی نیکی و بدی، پویایی آفرینش و تحول به سمت بهتر شدن است.

سال قبل با تصمیم شورای عالی انقلاب فرهنگی، روز ششم فروردین به عنوان «روز زرتشت» نامگذاری و وارد تقویم رسمی کشور شد. البته اطلاعات دقیق و روشنی درباره زمان و مکان تولد و جغرافیای ظهور زرتشت وجود ندارد و اظهارنظرهای مختلفی درباره خاستگاه و اندیشه‌های او بیان می‌شود. با این وجود، توافق حداکثری بر سر آن است که زرتشت  پیامبر به دنبال پیروزی نیکی بر بدی و سروری اهورامزدا بر اهریمن بوده است.

زرتشت از جمله شخصیت‌هایی است که از شرق جهان و از آسیا سربرآورده اما تاریخ حیات و اندیشه‌های او همواره مورد توجه، بررسی و تأمل غرب و شرق بوده گرفته است؛ به طوری که یونانیان او را زرواستر zoroastre می‌خواندند.

درباره اینکه زرتشت پیامبر بوده یا روحانی یا پادشاه اختلاف نظر وجود دارد. در مقاله‌ علمی «زرتشت» نوشته اشمیت رودیگر اشاره شده است که در متون کلاسیک ارمنی، از زرتشت به عنوان مغ (روحانی) و پادشاه بلخی‌ها یا مادها یاد می‌کنند. این اظهار نظر در حالی مطرح می‌شود که جیمز مولتون –محقق بریتانیایی- در کتابی تحت عنوان «دین نخستین زرتشت» که چکیده‌ای از آن توسط همایون همتی ترجمه شده است؛ اعتقاد دارد که زرتشت پیامبر بوده و مغ‌ها (روحانی یا موبد) سعی داشتند که با نفوذ در دین زرتشتی، زرتشت را هم یک مغ و خود را به عنوان نگهبانان رسمی آیین زرتشت معرفی کنند در حالیکه دین زرتشت و اوستا توسط مغ‌ها تحریف شده است.

در این میان هندریک نیبرگ -ایران‌شناس سوئدی-، زرتشت و مناجات به‌جای‌مانده از او را که با عنوان گاتاها شناخته می‌شود؛ به شمنیسم وصل می‌کند. برخلاف این دیدگاه، هرمان لومل -که مطالعه و بررسی دقیقی روی کتاب اوستا داشته-؛ بر این نکته پافشاری می‌کند که زرتشت یک روحانی یا آذربان بوده است. البته دیدگاه روحانی بودن زرتشت زمانی تقویت می‌شود که بدانیم برخلاف دانش عمومی ما، هخامنشیان حداقل تا زمان داریوش، زرتشتی نبوده‌اند. با وجود اعتقاد به اهورامزاد و ذکر نام او در کتیبه‌های مختلف، هیچ حرفی از زرتشت در میان نیست.

به هر حال زرتشت توانسته ضمن بیان اندیشه‌ای تازه، گام‌های جدیدی در مسیر هدایت مردم به سوی اهورامزدا یا همان خیر و راستی مطلق بردارد. بنا به گفته آنتونیو پالیارو -خاورشناس و زبان‌شناس- به دنبال اصلاحاتی که زرتشت به وجود آورد؛ تصور تازه‌ای از انسانیت ظاهر شد که ملاک عمل هخامنشیان قرار گرفت. فلسفه نوع یکتاپرستی که توسط زرتشت اعلام شد؛ بنیادی سخت اخلاقی داشت و مکتب اخلاقی که بر پایه خوب و بدی بنا شده بود؛ به دنبال پیروزی بزرگ معنویت بود که توانست اصلاحات بدیعی را ایجاد کند.

از جمله اثرگذاری‌های زرتشت آن است که گفته می‌شود توانست گشتاسب -فرمانروای بلخ در دوره زرتشت- را که به جنگجویی شهره بود و از خونریزی ابا نداشت؛ هدایت و روش زندگی و حکومتداری او را دچار تحول عمیق کند.

زمان تولد و ظهور زرتشت

با اینکه بسیاری از شرق‌شناسان زمان ظهور زرتشت را سال ۶۰۰ قبل از میلاد می‌دانند اما علیرضا شاپور شهبازی در مقاله «روایت سنتی از تاریخ زرتشت» با توجه به شواهد تاریخی و مسائل گاه‌شماری اعلام می‌کند که تاریخ ظهور زرتشت به حدود ۱۰۰۰ قبل از میلاد برمی‌گردد.

از سوی دیگر زادگاه‌های مختلفی برای زرتشت معرفی شده است؛ از بلخ، ری، خراسان و آذربایجان گرفته تا فلسطین، سوریه، چین، هند و اروپا. در کتاب دینِ زرتشتیِ نخستین، اشاره شده که زرتشت در آذربایجان به دنیا آمده است. نظر پرطرفدار دیگری بر آن است که تولد زرتشت در شرق ایران و در مجاورت دریاچه هامون بوده است. گروهی هم زادگاه زرتشت را خوارزم می‌دانند. همچنین ادعا می‌شود؛ زرتشت نخستین بار در آذربایجان ظهور کرده و نخستین آتشکده نیز در شیراز بنا شده است. ‌

در مقاله «زندگانی اشوزرتشت» نوشته علی اکبر جعفری اشاره شده است که مادر زرتشت زنی به نام دغدو (دختر شیردوش) و پدرش مردی به نام پورشسب (پدر اسبان خاکستری رنگ) بود. زرتشت سومین فرزند این خانواده هفت‌نفره بود. او پرسشگری درباره طبیعت، جانوران، میوه‌ها، درختان، آسمان، خورشید و ستارگان را از همان دوران کودکی آغاز کرد و به تدریج باورها و تعلیمات روحانیان عصر خود را به باد انتقاد گرفت. زرتشت، خاموشی را راهی برای درون‌نگری و درون‌اندیشی یافت و در میان اندیشه‌هایی که سالیانه دراز داشت به بلندترین و پاک‌ترین اندیشه خود که همان خدای یگانه (اهورامزدا) است؛ دست یافت. پس از این مرحله زرتشت دعوت خود را شروع و سعی کرد آنچه را که دریافته با مردم در میان بگذارد.

نویسندگان مقاله «ادیان ایرانیان» تأکید دارند که زرتشت در منطقه‌ای در شمال افغانستان تبلیغ دین خود را آغاز کرد و قلمرو اولیه زرتشت مناطق شمال خراسان، بلخ و یا مرو قدیم بوده است. همچنین در همین مقاله اشار شده است که زرتشت در آتشکده بلخ کشته شد و  در حین مرگ قاتل خود را بخشید و گفت: «همان طور که من بخشودم امیدوارم اهورامزدا نیز شما را ببخشاید.»

باورهای بنیادین زرتشتی

اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک شعار پرآوارزه و شناخته‌شده دین زرتشت است. در تبیین این شعار، منیره خلیلی در مقاله «نگاه اسطوره‌ای به آفرینش در آیین زرتشت» بیان می‌کند که در دین زرتشت نخستین قانون خدایی، «نیک اندیشیدن» است. کسی خدای خود را می‌شناسد و او را در می‌یابد؛ از نیک اندیشیدن به نیک گفتن می‌رسد و از آن به نیک کرداری دست می‌یابد. از قول زرتشت نقل است که «آیین من روی سه اصل اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک» استوار است.

افزون بر این، دین زرتشت بر باورهایی مثل پویایی آفرینش و تحول آن به سمت بهتر شدن، دوگانگی نیکی و بدی، آزادی انتخاب، تازه شدن جهان (تغییر فصول سال و نو شدن طبیعت) بنا نهاده شده است.

اوستا؛ کتاب زرتشت

کتاب زرتشتیان، اَوِستا نام دارد. در کتاب «دین نخستین زرتشت» نوشته جیمز مولتون اشاره شده که اوستا به معنای «متن اساسی» است. بخش اول این کتاب با نام گات‌ها یا گاتاها معروف است که شامل مجموعه سرودهای است که به زرتشت نسبت داده می‌شود. این بخش بیشتر یک مناجات‌نامه است که در هنگام نماز و نیایش از آن استفاده می‌شود.

اوستا یعنی اوستای بدون گات‌ها از پرستش آتش و از نیایش هوما (گیاه مقدس)، نوشیدنی مقدس و نیایش بیست‌تایی از ایزدان از جمله میترا و الهه‌گانی مانند آناهیتا و همچنین درباره اخلاق و طهارت سخن می‌گوید اما گات‌ها که به عنوان تصنیف‌های هفده‌گانه خود زرتشت شناخته می‌شود به گفته مارتین هائوگ -اوستاشناس آلمانی- سند محکمی است برای اینکه یکتاپرست بودن زرتشت را گواهی داد.

گفته می‌شود که در گذر تاریخ، بخش‌هایی در قالب قوانین و احکام توسط مغ‌ها به اوستا اضافه شده است.

اهورامزاد

اهورامزدا در عالم مادی، نماد «انسان» و در عالم مینوی نماد «خرد» است. در دین زرتشتی شر و شیطان مترادف با دروغ است همان طور که پاکی و قداست مترادف با اهورامزداست. مولتون -محقق بریتانیایی-، خدای زرتشتی را این‌طور توصیف می‌کند: «خدا خالق همه چیز است. همه چیز متکی و وابسته به اوست. همه چیز را می‌داند حتی گناهان پنهانی را که انسان‌ها مرتکب می‌شوند و حوادثی که در آینده به وقوع می‌یابد. او حاکمیت مطلق دارد.»

نکته حائز اهمیت درباره اهورامزدا آن است که گفته می‌شود کلمه اهورامزدا، قبل از ظهور زرتشت سابقه استعمال داشته است. ژاک دوشن گیمن -متخصص زبان‌های ایرانی- برای این ادعا شواهد آواشناختی و زبان‌شناختی ارائه داده است. از زمان داریوش به بعد، هخامنشیان اهورامزدا یعنی همان خدای زرتشت را می‌پرستیدند اما در سنگ‌نوشته‌هایشان هیچ جا نام پیامبر را نیاورده‌اند. در مقاله «تأملاتی درباره زرتشت»، آمده است که پادشاهان هخامنشی هیچگاه درباره زرتشت سخن نگفتند.

واضح است که برای فهم دقیق اهورا مزدا یا خدای زرتشتی باید بقیه امشاسپندان (انجمن خدایان زرتشتی) را مورد بررسی قرار دهیم. نام امشاسپندان در گاتاها نیامده است. امشاسپندان که هفت تن هستند. سرآمد آنها اهورامزداست که به عنوان آفریننده جهان شناخته می‌شود. بقیه امشاسپندان شامل خدای نگهدارنده سلامتی تن، حافظ دارایی و مال، حافظ چهارپایان، پاسدار زمین، پاسدار آب و پاسدار گیاهان است. به نظر مولتون نویسنده کتاب دین نخستین زرتشت، فرشته‌ها که به آنها «اهورا» گفته می‌شود؛ از اهورامزدا جدایی‌ناپذیرند. این اهوراها از وجود اهورامزدا جدا نیستند بلکه صفات ذاتی او هستند. هرچند که وجودها و هویت‌های متمایزی باشند ولی قائم به یک وجود و یک ذات متعالی یعنی اهورامزدا هستند.

برای نگارش گزارش پیش رو، به منظور تدقیق اطلاعات پیرامون زرتشت و اندیشه‌های او به مقالاتی مراجعه شده است که عنوان تعدادی از آنها برای مطالعه بیشتر مخاطبان در زیر می‌آید:

*زرتشت، اشمیت رودیگر، ترجمه مجید طامه

*تاملاتی درباره زرتشت، دوشن گیمن، ترجمه جهانگیر نادرزاد

*زادبوم زرتشت، نوشته جمشید جی مدی جیوانجی، ترجمه رشید شهمردان

*ادیان ایرانیان از آغاز تاکنون، جمعی از نویسندگان

*دین نخستین زرتشت، جیمز مولتون که چکیده‌ای از آن توسط همایون همتی ترجمه شده است.

*زندگانی اشوزرتشت، علی اکبر جعفری

منبع:
سرورپارس سرور پارس نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه
  • RSS English News

  • RSS news

    • Coronavirus live news: Trump appears to back down on New York 'quarantine'
      President had triggered confusion and alarm, with New York governor responding that sealing off state would be ‘federal declaration of war’; meanwhile more than 10,000 have died in Italy. Follow the latest updatesCoronavirus latest: at a glanceDeaths in Italy pass 10,000Patients in UK intensive care have 50% survival rateSee all our coronavirus coverage 3.32am BST […]
    • New Zealand: first coronavirus death is woman in 70s
      Victim in South Island had other health conditions and had been admitted to hospital with suspected influenza, reports sayCoronavirus – latest updatesSee all our coronavirus coverageNew Zealand has reported its first coronavirus-related death, a woman in her 70s on the west coast of South Island.The woman, who authorities said had underlying health conditions, was reportedly […]
    • Coronavirus latest: at a glance
      A summary of the biggest developments in the global coronavirus outbreakFollow our latest coronavirus blog for live news and updatesKey developments in the global coronavirus outbreak today include: Continue reading...
    • We love... Fashion fixes for the week ahead - in pictures
      Marks & Spencer releases perfect working-from-home loungewear; Completedworks blurs the line between art and jewellery; and Gap launches its khaki collection Continue reading...
    • Billy Joe Saunders apologises for video giving 'advice' on hitting women
      Footage shows boxer demonstrating how to ‘finish her off’‘Apologies if I offended any women,’ says SaundersThe WBO super middleweight champion, Billy Joe Saunders, has apologised after a video emerged of him giving advice to men on how to hit their female partners if tempers flared during the coronavirus lockdown.Footage showed the 30-year-old, who retained his […]
    • 'Is the dog about to bark?' The perils of home broadcasting in the Covid-19 crisis
      Radio New Zealand’s Susie Ferguson lives with a ‘slight sense of panic’ that the children will barge in on her morning news showSusie Ferguson wakes up a luxurious 12 minutes later than usual – at 4.15am – and begins the seven-second commute to work, down the hallway to her home broadcasting studio, also known as […]
    • Australian government pumps $1bn into health and family violence services as coronavirus spreads
      Telehealth, mental health and national domestic violence initiative to receive major boosts as economic effects of Covid-19 intensifySign up for Coronavirus: Australia at a glance, our daily email newsletterCoronavirus Australia news: live updatesThe Morrison government will expand funding for telehealth, domestic violence support and mental health services, as well as boosting the emergency relief delivered […]
    • Hospital haute cuisine: the Michelin-star chef feeding doctors and nurses in Burgundy
      Takashi Kinoshita is delivering meals in a borrowed van to a Dijon hospital fighting to save the lives of coronavirus patients Coronavirus – latest updatesSee all our coronavirus coverageIn the kitchen of the four-star Château de Courban hotel in the heart of Burgundy’s vineyards, chef Takashi Kinoshita would normally be preparing the three, five and […]
    • Barack Obama pays tribute to Joseph Lowery, civil rights leader dead at 98
      Reverend helped start the influential Southern Christian Leadership Conference with Martin Luther King JrBarack Obama has paid tribute to the civil rights leader Joseph Lowery, calling the charismatic preacher “a giant who changed the face of America”. Related: Through the lens of civil rights photographer Doris Derby – in pictures Continue reading...
    • Passover: why this Seder night will be particularly different
      For millions of Jews around the world, the most important religious festival of the year will have to be a pared-down affairCoronavirus – latest updatesSee all our coronavirus coverageLast April, Sam and Ruth Borin travelled 200 miles from their home in York to Kent, to mark the start of the Jewish festival of Pesach, or […]
  • اطلاعات