۱:۳۳:۱۱ چهارشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۸
دکتر ابراهیم متقی: آمریکا وارد بازی آتش شده است/ هیچ کشوری از انفعال و مماشات به نتیجه نرسیده‌ است.
ایران در فضای برجام به یک ضرر استراتژیک نائل شد به این دلیل که قابلیت‌های راهبردی خود را از دست داد و هیچ‌گونه منافعی حتی در قالب تحریم‌های اعمال‌شده در رابطه با فعالیت هسته‌ای را نتوانست از طریق توافق حاصل کند، معادله خیلی روشن بود، قطعنامه‌ها به‌ازای شکل خاصی از هسته‌ای ایران تنظیم شده بود. […]

ایران در فضای برجام به یک ضرر استراتژیک نائل شد به این دلیل که قابلیت‌های راهبردی خود را از دست داد و هیچ‌گونه منافعی حتی در قالب تحریم‌های اعمال‌شده در رابطه با فعالیت هسته‌ای را نتوانست از طریق توافق حاصل کند، معادله خیلی روشن بود، قطعنامه‌ها به‌ازای شکل خاصی از هسته‌ای ایران تنظیم شده بود.



 

نسیم توسعه به نقل از اقلیم زاگرس:  نشست «بررسی اقدام آمریکا در ترور سردار سلیمانی» با مشارکت بنیاد هابیلیان (خانواده شهدای ترور)  برگزار شد. این نشست با تحلیل‌های دکتر ابراهیم متقی استاد دانشگاه تهران و کارشناس ارشد آمریکا همراه بود.

 

* شاید بارها سردار سلیمانی در رصد کامل نیروهای اسرائیلی و آمریکایی بود، اما چه حوادثی در منطقه رخ می‌دهد که آمریکا به این نتیجه می‌رسد حاج قاسم سلیمانی را ترور کند و رئیس جمهور آن هم به‌صورت رسمی مسئولیت این ترور را می‌پذیرد، تحلیل شما از این نتیجه‌گیری آمریکایی‌ها چیست؟

ابراهیم متقی : وقتی یک کشور زیرساخت‌های قدرت خود را کاهش یا از دست بدهد، زمینه برای فشار امنیتی و عملیاتی از سوی کشورهای دیگر به‌وجود می‌آید. ایران بعد از توافق هسته‌ای (برجام) بخشی از قابلیت خود را از دست داد. وقتی ایران وارد مذاکرات شد، تحلیل آمریکا این بود که ایران در شرایط ضعف قرار گرفته و شرایط ضعف باعث شده مذاکره کند؛ در حالی که مذاکرات از سال ۱۹۹۲ شکل گرفته بود. معاون وزیر خارجه آمریکا و علی‌اصغر خاکی معاون وزیر خارجه ایران، مذاکرات رسمی و محرمانه‌ای را در ارتباط با آینده امنیت منطقه‌ای آغاز کرده بودند.

عرصه نظام بین‌الملل به همان صورت که فعالیت رسانه‌ای و سازوکار اطلاعاتی دارد، اقدام نظامی و عملیاتی هم دارد. کشورها در طرح‌ریزی راهبردی خود تمامی این عناصر را مورد محاسبه قرار می‌دهند. ایران در فضای برجام به یک ضرر استراتژیک نائل شد به این دلیل که قابلیت‌های راهبردی خود را از دست داد و هیچ‌گونه منافعی حتی در قالب تحریم‌های اعمال‌شده در رابطه با فعالیت هسته‌ای را نتوانست از طریق توافق حاصل کند، معادله خیلی روشن بود، قطعنامه‌ها به‌ازای شکل خاصی از هسته‌ای ایران تنظیم شده بود. ما می‌توانستیم در دیپلماسی خود از الگوی دیپلماسی معکوس استفاده کنیم، همان‌طور که در حوزه‌های فنی، مهندسی معکوس وجود دارد اینجا هم هست، مهندسی معکوس نادیده گرفته شد؛ به همین دلیل ترامپ از سیاست اقدام پرشدت دیگری در ارتباط با ایران بهره گرفت. رویکرد ترامپ و محافظه‌کاران تیم سیاست خارجی و امنیت ملی آمریکا در این دوران بر این نکته قرار گرفته بود که تحریم‌های اقتصادی ایران را ضعیف‌تر می‌کند.

حملات تروریستی , شهدای ترور , تروریسم , شهید سپهبد قاسم سلیمانی ,
در نتیجه افرادی مثل برایان هوک و مایکل آندریا که مسئولیت امور ایران را در وزارت امور خارجه و سازمان اطلاعاتی مرکزی آمریکا عهده‌دار بودند، به این جمع‌بندی رسیدند که می‌توان ایران را از طریق فشارهای شکننده مهار کرد. سیاست رسمی آمریکا در برخورد با ایران از سال ۲۰۱۵ تا امروز مبتنی بر تحریم و مقابله با نهادهای جمهوری اسلامی بوده است.
وقتی «کاتسا» (قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم‌ها Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act) به‌تصویب رسید به‌معنای مقابله عملیاتی با سپاه پاسداران بود. به‌موجب قانون کاتسا، سپاه پاسداران در زمره نهادهای تروریستی قرار گرفت. اطلاعیه وزارت دفاع آمریکا بعد از ترور سردار سلیمانی هم به‌استناد قانون کاتسا و استناد دوم آن به دستورالعمل رئیس جمهور آمریکاست.

تا زمانی که قدرت داشته باشیم، الگوی کنش نفر مقابل ماهیت تهاجمی ندارد ولی زمانی که در وضعیت انفعال قرار بگیریم طرف مقابل تهاجمی‌تر می‌شود، این قاعده‌ای است که آمریکا به‌صورت کلی پیگیری می‌کند و در دوران ترامپ تندتر و حادتر شده است.

آمریکا به این جمع‌بندی رسید که ایران در شرایط ضعف ژئوپولیتیکی و شرایط شکننده داخلی قرار دارد. تا زمانی که قدرت داشته باشیم، الگوی کنش نفر مقابل ماهیت تهاجمی ندارد؛ ولی زمانی که در وضعیت انفعال قرار بگیریم طرف مقابل تهاجمی‌تر می‌شود. این قاعده بازی رئالیستی به‌معنای سیاست قدرتی است که آمریکا به‌صورت کلی پیگیری می‌کند و در دوران ترامپ این موضوع تندتر و حادتر شده است. ترامپ این ذهنیت را دارد که از سه جهت باید ایران را مورد ضربه خود قرار دهد:

۱٫ ائتلاف دیپلماتیک علیه ایران ایجاد کرد آن هم در حوزه مجموعه کنترل آبراه‌های دریایی که برخی کشورها مثل استرالیا و انگلیس وارد این ماجرا شدند. اسکورت یگان‌های دریایی کشورهای منطقه و اسکورت کشتی‌های بازرگانی و نفت‌کش.

 

۲٫ اقدام دیگر که خودشان صریحاً آن را اعلام کردند، ادامه تحریم اقتصادی برای اینکه ایران در وضعیت شکننده قرار بگیرد. تحلیل آمریکا این است که در این شرایط فشارهای اقتصادی منجر به انفجار در درون می‌شود.

آمریکا چه فرمانده‌ای را هدف می‌گیرد؟ فرمانده‌ای که به‌لحاظ برنامه‌ریزی تاکتیکی در جنگ‌های نامنظم اعتبار منطقه‌ای دارد. سردار سلیمانی اعتبارش را در کنش عملیاتی به‌دست آورد.

۳٫ کنش امنیتی که باید چاشنی آن دو مورد دیگر باشد. آمریکا می‌خواهد به گروه‌های اپوزیسیون بگوید “شما فرآیند ضدحکومتی ایران را کنترل کنید و من هم آن را حمایت می‌کنم و کنش مقابله‌جویانه با ایران را انجام می‌دهم. تظاهرات دی ماه ۹۶ و ۹۸ را انجام دادید من هم با یکی از فرماندهان مقابله می‌کنم.”، چه فرمانده‌ای را هدف می‌گیرد؟ فرمانده‌ای که به‌لحاظ برنامه‌ریزی تاکتیکی در جنگ‌های نامنظم اعتبار منطقه‌ای دارد، یعنی سردار سلیمانی که اعتبارش را در تئوری به‌دست نیاورده بلکه در کنش عملیاتی به‌دست آورده است. آیا راهبرد کنش نامتقارن صرفاً یک رویکرد تئوریک است؟ تو می‌توانستی آن را تبدیل به یک اقدام نظامی امنیتی و شبه‌نظامی در موقعیت منطقه کنی؟

نشست بررسی اقدام تروریستی آمریکا در به شهادت رساندن سردار سلیمانی

 

بعد از اینکه سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا بحران‌هایی را در لبنان و عراق ایجاد کردند، بعد از اینکه تماس‌هایی را با دولت روسیه و سوریه در مورد آینده ایران در موقعیت منطقه‌ای داشتند و بعد از اینکه هواپیماهای اسرائیل مقرهای ایرانی را در منطقه دفاع‌گرایانه با داعش هدف قرار داد، ترامپ احساس کرد ایران در وضعیت دست‌بستگی قرار دارد. سرویس اطلاعاتی آمریکا در خیلی از موارد رفت‌وآمد قاسم سلیمانی را رصد می‌کرد چون الگوی رفتاری او تاکتیکی و عملیاتی بود و نمی‌توانست به پوشش شدید بها بدهد، در این شرایط فرد آسیب‌پذیر است.

رئیس سرویس اطلاعاتی برون‌مرزی اسرائیل، ۱۰ روز قبل از ترور سردار سلیمانی گفت: “ما اطلاعات ترور سردار سلیمانی را داریم. اما دستور برای عملیات علیه او را نداریم”. ترامپ، کشورهای عربی و اسرائیل نگاهشان این بود که باید با این فرد مقابله شود؛ چون توانست به‌لحاظ تاکتیکی قدرت ایران را بالا ببرد.

آمریکا احساس کرد “بحران و تظاهرات ضد فساد اقتصادی در عراق و لبنان و ایران چون خوب مدیریت و کنترل نشد، به‌معنای پایان نظام سیاسی ایران است و اگر ما فرماندهان ایران را بزنیم، جامعه بیشتر وارد خیابان می‌شود”. یکی از نقاط ثقل استراتژیک حکومت در ایران قاسم سلیمانی بود.

در فضایی این کار را کردند که در لبنان، عراق و ایران بحران‌های اجتماعی که عمدتاً ماهیت ضدفساد اقتصادی داشت، ایجاد شده است. واقعیت این است که فساد اقتصادی در سه کشور عراق، ایران و لبنان غوغا می‌کند. اگر بخواهید دولت انقلابی تراز گام دوم انقلاب اسلامی را آسیب‌شناسی کنید، حتماً باید مبارزه با فساد یکی از این برنامه‌ها باشد. ناکارآمدی، شعار دادن و فساد در حوزه قوه مجریه به‌گونه‌ای شد که بحران‌هایی را ایجاد کرد. آمریکا احساس کرد این بحران و تظاهرات چون خوب مدیریت و کنترل نشد، به‌معنای پایان نظام سیاسی است، گفتند “اگر ما فرماندهان ایران را بزنیم، جامعه بیشتر وارد خیابان می‌شود و علیه حکومت تظاهرات می‌کند”؛ چون یکی از نقاط ثقل استراتژیک حکومت در ایران قاسم سلیمانی بود.

نشست بررسی اقدام تروریستی آمریکا در به شهادت رساندن سردار سلیمانی

 

این اندیشه امنیتی در دهه ۱۹۷۰ بود که می‌گفتند اگر برخی از سازمان‌های رادیکال پلیس را بزنند مردم وارد فضای اجتماعی می‌شوند و جنبش علیه حکومت بیشتر می‌شود. این اقدام را چریک‌های فدایی در ایران انجام دادند اما نتیجه‌اش خلاف آن شد، حتی در دوران شاه اعتبارشان از بین رفت. در سال ۱۳۵۲ برخی مجموعه‌هایی مثل حسین روحانی پیش امام رفتند تا حکم جهاد مسلحانه مربوط به سازمان منافقین را بگیرند اما نگاه امام جنبش اجتماعی بود. بحث ترامپ هم این بود که اگر سردار سلیمانی زده شود هم شتاب جنبش مقاومت در منطقه کم می‌شود و هم الگوهای رفتاری که ایران دارد، به‌نوعی تعدیل می‌شود.

توئیت وزیر امور خارجه ایران با عنوان “اقدام شد و تمام شد” یک نوع تبیین مماشات‌گرایانه در مورد موضوع ترور سردار سلیمانی محسوب می‌شود.

متأسفانه برخی جریانات و گرایش‌ها در ایران وجود دارند که در فضای بحران الگوی مماشات و سازش را در پیش گرفته‌اند، همان الگویی که در زمان دیپلماسی هسته‌ای در پیش گرفته شد. توئیت وزیر امور خارجه ایران با عنوان “اقدام شد و تمام شد” یک نوع تبیین مماشات‌گرایانه در مورد موضوع ترور سردار سلیمانی محسوب می‌شود که ترور پایان پیدا کرد. بعد از ترور، شما فضای امنیت منطقه‌ای را چطور می‌خواهید مدیریت کنید؟ براساس مماشات یا اقدام متقابل کم‌شدت؟ سیاست ایران اقدام متقابل کم‌شدت بود؛ بنابراین در این فرآیند آنچه ترامپ در ارتباط با ایران در پیش گرفت در محیطی که نشانه‌هایی از آشوب وجود دارد یعنی منطقه آسیای جنوب‌غربی، طبیعی است. هر بازیگر دیگری تا این مقطع زمانی احساس می‌کرد که باید از سازوکار شبه‌ماجراجویانه خودداری کند، از این به بعد به ابزار کنش راهبردی تبدیل می‌شود، به همین دلیل طالبان هواپیمای نظامی آمریکا در افغانستان را زد و این فضا ادامه خواهد یافت، یعنی آتشی که ترامپ در منطقه شعله‌ور کرد به درون ساختار نظامی ایالت متحده منتقل خواهد شد.

ابراهیم متقی: طبق قانون امنیت ملی آمریکا هرگونه ترور مقامات رسمی کشورها، کودتا علیه کشورها و ایجاد آشوب در کشورهای دیگر می‌بایست در شورای امنیت ملی تنظیم و بحث شود و حکم رئیس جمهور در این ارتباط نقش محوری دارد، یعنی آمریکایی‌ها می‌توانستند این اقدام را از سوی گروه‌هایی مثل منافقین در عراق به انجام برسانند ولی نکردند و اقدام مستقیم انجام شد و به همین دلیل به‌لحاظ ساختاری رئیس‌جمهور آمریکا مسئول آن است.

رئیس‌جمهور آمریکا در شورای امنیت ملی نقش وتو کننده دارد. اقدامی که آمریکا انجام داد به‌معنای پایان امنیت برای سفر مقام‌های رسمی آمریکا در منطقه خواهد بود. غیرممکن است در سال ۲۰۲۰ در عید شکرگزاری مقاماتی مثل ترامپ به عراق و افغانستان سفر کنند. مطمئناً این مقامات اگر خواستند به جایی سفر کنند که نیروهای نظامی‌شان حضور دارند به مناطقی می‌روند که حالت پایگاه‌های دریایی دارد و این بازی را ترامپ ایجاد کرد و مشکلاتی را برای آینده امنیت ملی آمریکا به‌وجود آورد.

اما این‌که اروپایی‌ها در ارتباط با این موضوع چه رویکردی داشتند، باید گفت این رویکرد آن بوده که ایران موازنه منطقه‌ای را در خاورمیانه به هم زده و نقش نیروی قدس در تغییر موازنه منطقه‌ای نقش بسیار حساسی است. یکی از بحث‌هایی که اروپایی‌ها دنبال آن بودند برجام سه بود یعنی کاهش نقش و قدرت ایران در منطقه‌ای که ما از آن در قالب حوزه مقاومت یاد می‌کنیم. اروپایی‌ها دنبال آن بودند که از طریق سازوکارهای حقوقی یا قرارداد، توافق با ایران، سازوکارهای اقتصادی و مشوق‌های سیاسی و اقتصادی، ایران را متقاعد کنند که چنین فضایی حاصل شود اما زمانی که آمریکا این اقدام را انجام داد دیگر اروپایی‌ها در برابر آمریکا مقابله نمی‌کنند. آن‌ها می‌گویند یک قدرت بزرگ اقدامی را انجام داده و خودش هم مسئولیت آن را به‌عهده گرفته است. نکته جالب اینجاست که ما در داخل آمریکا هم هزاران مجموعه ضد ایرانی داریم ولی هیچ کدام از آن‌ها در فضای ترور قاسم سلیمانی نتوانستند تبیین و تحلیل داشته باشند که این موضوع امنیت آمریکا و منطقه را ارتقا داده است.

در داخل آمریکا هم هزاران مجموعه ضد ایرانی داریم ولی هیچ کدام از آن‌ها در فضای ترور قاسم سلیمانی نتوانستند تبیین و تحلیل داشته باشند که این موضوع امنیت آمریکا و منطقه را ارتقا داده است.

واقعیت این است که آمریکا وارد بازی آتش شده است. در فضایی که آمریکا بازی آتش را انجام می‌دهد اگر ما الگوی رفتاری‌مان مماشات، برخورد تدافعی و انعطاف‌پذیری باشد، طبعاً آمریکا گام بعدی را هم خواهد برداشت چون در فلسفه سیاسی آمریکا، قدرت با قدرت متوقف می‌شود. در برابر اقدامات تهاجمی آمریکا باید متناسب با مزیت نسبی، اقدام متقابل را انجام دهیم، در تاریخ، هیچ کشوری از انفعال و مماشات به نتیجه نرسیده‌ بلکه بیشتر تحت فشار امنیتی قرار گرفته است.

نشست بررسی اقدام تروریستی آمریکا در به شهادت رساندن سردار سلیمانی

منبع:
سرورپارس سرور پارس نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه
  • RSS English News

  • RSS news

  • اطلاعات