۰:۳۳:۰۲ دوشنبه ۹ دی ۱۳۹۸
ناکارآمدی آرمان عدالت‌طلبی بین‌المللی در سیاست خارجی ایران‌
ضروری است بار دیگر سیاست و روابط خارجی ایران توسط سیاستگذارانی واقع‌گرا (رئالیست) مورد بازبینی و بازنویسی قرار گرفته و به جای اصرار بیهوده بر عدالت بین‌المللی، به اصل فایده و منافع برای ایران و محور حامی ایران توجه گردد. برقراری عدالت در روابط یا مذاکرات میان ایران و آمریکا را باید ازجمله خواسته‌های آرمانی […]

ضروری است بار دیگر سیاست و روابط خارجی ایران توسط سیاستگذارانی واقع‌گرا (رئالیست) مورد بازبینی و بازنویسی قرار گرفته و به جای اصرار بیهوده بر عدالت بین‌المللی، به اصل فایده و منافع برای ایران و محور حامی ایران توجه گردد. برقراری عدالت در روابط یا مذاکرات میان ایران و آمریکا را باید ازجمله خواسته‌های آرمانی مسئولین ایرانی محسوب نمود که با واقعیات روابط بین‌المللی و معادلات و تعاملات قدرت در نظام بین‌الملل، در تضاد می‌باشد.



 Image result for سیاست خارجی"

 

نسیم توسعه // اسلام ذوالقدرپور:  سیاست خارجی، یکی از برجسته‌ترین بخش‌های سیاستگذاری عمومی یک دولت در عصر کنونی محسوب می‌گردد که پیامدهای متفاوت و گوناگونی بر سیاست‌های داخلی و جایگاه یک کشور در نظام بین‌المللی دارد.

سیاستگذاران سیاست خارجی هر کشوری از افغانستان و سومالی گرفته تا ایران، ترکیه و روسیه، چین و آمریکا به دنبال تدوین و اجرای سیاست خارجی کارآمد و اثربخشی هستند که موجب کسب قدرت و نمایش پرستیژ دولت‌شان در صحنه بین‌المللی گردد.

بسیاری از سیاستگذاران توانمند سیاست خارجی در جهان کنونی، بیشتر بر واقعیات سیاست خارجی تأکید داشته و سیاست‌هایی که واقع‌گرایانه (رئالیستی) هستند را تدوین و اجرایی می‌سازند، اما سیاستگذاران برخی کشورهای خاص، علی‌رغم داشتن توانایی‌ها و منابع لازم برای یک سیاستگذاری کارآمد و اثربخش، به سیاستگذاری با اهداف آرمانی و ذهنی (ایده‌آل) در روابط خارجی دولت خود می‌پردازند.

سیاست خارجی غیر واقع‌گرایانه بر اهداف و نیاتی استوار هستند که بسیار سخت و غیرقابل دستیابی می‌باشند. نیاتی مانند: اصول حقوق بشر، برابری، … و عدالت.

سیاست خارجی ایران نیز دارای چنین رویکرد ایده‌آلیستی می‌باشد. رویکردی که سیاستگذاران ایرانی را به طرح موضوعات ذهنی و آرمانی مانند برقراری عدالت در روابط خارجی و سیاست بین‌المللی، رهنمون می‌سازد!

برقراری عدالت به عنوان یکی از اصول اساسی زیستواره ایرانی و اسلامی دولت و شهروندان ایرانی، ریشه در پیشینه تاریخی ایران دارد که در نظام جمهوری اسلامی طی چهل سال اخیر به شکل خاصی از حوزه مسایل اجتماعی و داخلی ایران به روابط و سیاست خارجی ایران نیز تسرّی یافته است.

به نظر می‌آید اصرار بر اصل عدالت در سیاست و روابط خارجی ایران، رویکردی بیش از اندازه آرمانی است که در نهایت به ناکارآمدی و بی‌ثمری سیاست خارجی ایران منجر شده است. برخی دلایل ناکارآمدی عدالت در سیاست خارجی را می‌توان به شرح زیر مورد بررسی قرار داد:     

یکمعدالت، ارزش خطرناک در روابط بین‌المللی: عدالت دارای تعاریف، چارچوب‌ها و چشم‌اندازهای گوناگونی است که هر  فرد، جامعه و دولتی بر اساس نیات، آرمان‌ها و آرزوهای خویش به طرح و تعریف عدالت می‌پردازد.

عدالت در روابط بین‌الملل به جهت همین گوناگونی تعاریف، اصلی ناکارآمد است. برداشت‌های خاص از عدالت در مسایل حقوق بشر و ازجمله تعریف ترور، تروریست و … را می‌توان جلوه‌هایی از بزرگ‌نمایی عدالت در روابط بین‌المللی دانست که می‌تواند برای بسیاری از کشورها و گروه‌های مخالف با تعاریف غربی عدالت، خطرناک باشد.

خطر سوءاستفاده از اصل و تعاریف عدالت در روابط بین‌الملل، همواره کشورها و گروه‌های رقیب آمریکا و غرب، مانند ایران و گروه‌های محور مقاومت وابسته به ایران را تهدید نموده است. برچسپ ترور و تروریست را می‌توان یکی از جلوه‌های بارز سوءاستفاده از اصل عدالت در روابط بین‌الملل دانست که همواره متوجه ایران بوده است.

 

دوماصل قدرت آمریکا و استاندارهای غربی و آمریکایی: یکی از مؤلفه‌های اساسی سیاست خارجی ایران که ناشی از مسایل داخلی و اجتماعی ایران است، اصرار بر اصل عدالت در روابط و سیاست خارجی ایران است.  

تلاش و سیاستگذاری برای برقراری عدالت در نظام و روابط بین‌المللی از سوی برخی دولت‌ها و کشورهای جهان و ازجمله ایران را می‌توان تلاشی آرمانی قلمداد نمود که طرفداران بسیاری در میان شهروندان کشورهای مختلف دارد.

اصل ۱۵۴ قانون اساسی ایران که به سیاست خارجی ایران اشاره دارد، به صراحت بر “حق و عدالت جهانی” برای همه مردم جهان تأکید می‌نماید: ((جمهوری ‏اسلامی‏ ایران ‏سعادت انسان ‏در کل جامعه ‏بشری‏ را آرمان‏ خود می‌داند و استقلال‏ و آزادی‏ و حکومت‏ حق‏ و عدل‏ را حق‏ همه‏ مردم‏ جهان‏ می‌‌شناسد. بنابراین‏ در عین‏ خودداری‏ کامل‏ از هر گونه‏ دخالت‏ در امور داخلی‏ ملت‌های‏ دیگر، از مبارزه‏ حق‏ طلبانه‏ مستضعفین ‏در برابر مستکبرین‏ در هر نقطه‏ از جهان‏ حمایت‏ می‌کند)).

اما یک واقعیت اساسی در روابط بین‌الملل این است که تلاش‌ها و سیاست‌های خارجی بسیاری از کشورهای کوچک و بزرگ جهان در معادلات بین‌المللی، کم‌اثر و بلکه بی‌ثمر هستند، زیرا بسیاری از قوانین و سیاست‌های بین‌المللی از سوی کشورهای غربی، به خصوص آمریکا و تعداد اندکی دولت‌های اروپایی تنظیم و پشتیبانی می‌شوند.

در واقع سیاست‌های بین‌المللی و سیاست‌های خارجی اغلب دولت‌های عصر کنونی بر اساس استاندارهای آمریکایی طراحی و اجرایی می‌شوند. شاید برخی دولت‌های بزرگ مانند روسیه، چین، ژاپن، آلمان، فرانسه، انگلیس و حتی کانادا و برزیل  و … مدعی استقلال در سیاست خارجی و روابط بین‌المللی خود باشند، اما می‌توان به صراحت گفت که همه این کشورها در سطوح مختلف و با مقیاس‌های کم‌تر و بیش‌تر، بر اساس استاندارهای آمریکایی به اجرای سیاست خارجی خود می‌پردازند!   

بنابراین اصرار بر اجرای عدالت در سیاست خارجی و روابط بین‌الملل در رقابت با اصول و استاندارهای روابط بین‌الملل که دارای استانداردهای غربی و آمریکایی هستند، چندان کارآمد و اثربخش نشان نداده است.

 

 سومشمشیر عدالت یا ترازوی عدالت: سیاستگذاران سیاست خارجی ایران طی چند دهه اخیر به شدت بر اصل جهانی‌سازی و صدور انقلاب اسلامی ایران به سایر کشورهای منطقه و بلکه جهان اصرار داشته و هزینه‌های بسیاری نیز بر کشور متحمل نموده‌اند.

سیاستگذاران ارشد ایرانی به خصوص در حوزه سیاست و روابط خارجی، قرائت خود از عدالت را با شمشیر و سنگربندی مقابل رقیبان منطقه‌ای و جهانی خود، نمایش داده‌اند و اصل قدرت نرم را ناچیز و یا بی‌ثمر می‌دانند. همین رویکرد موجب شده است تا با موج‌های تبلیغاتی دروغین رقیبان ایران، چهره‌ای خشونت‌طلب و ضد صلح از ایران در سطح جهان، ترسیم گردد! 

امام علی (ع) به عنوان یکی از توانمندترین حکمرانان تاریخ اسلام و برترین شمشیر زن حامی حضرت محمد(ص) که توصیف شجاعت و عدالت ایشان بر تمام شیعیان نیز روشن می‌باشد، در اهمیت صلح و مصالحه می‌فرمایند: ((وَجَدتُ المُسالَمَهَ مالَم یَکُنْ وَهنٌ لِلإسلامِ أنجَعَ مِنَ القِتالِ)) یعنی: من صلح را تا آنگاه که مایه وهن اسلام نباشد، کارسازتر از جنگ یافته‌ام.

   

چهارم: اصل عدالت در تضاد با اصل فایده:  در حالی که سیاستگذاران سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی طی چهار دهه اخیر و طبق برخی اصول قانون اساسی ایران، به دنبال برقراری عدالت در روابط بین‌المللی و عدالت جهانی بوده‌اند، اصل سود و فایده توانسته است سیاست‌های ایران در سطح جهانی (ونزوئلا، بولیوی و …) و حتی منطقه آسیای جنوب غربی را مورد تهاجم قرار داده و تا حدودی بی‌اثر نماید!

عدالت در بسیاری کشورها و نزد بسیاری از شهروندان، دارای تعریف اقتصادی و مالی (رفاه و آسایش) می‌باشد. اعتراضات و آشوب‌های طولانی مدت در هنگ‌ کنگ، شیلی، لبنان، عراق و … را می‌توان ازجمله رویدادهایی دانست که به دنبال برقراری عدالت با رویکرد اقتصادی و مالی هستند. در برخی از این کشورها مانند لبنان و عراق که در حوزه نفوذ ایران نیز قرار دارند، رقیبان جهانی و منطقه‌ای ایران مانند: آمریکا، عربستان و امارات متحده عربی با پمپاژ پول به عراق و لبنان، تاکنون بر سیاست عدالت محور ایران، چیره شده‌اند.

پیامد اصرار بر سیاست آرمان‌گرایانه عدالت در سیاست و روابط خارجی ایران طی چند دهه اخیر، برقراری همیشگی تحریم‌های شدید غربی و آمریکایی علیه ایران بوده است که اکنون این تحریم‌ها به اوج خود و  به حالت فراگیری و فلج کنندگی کامل رسیده‌اند.

تحریم‌های ۴۰ ساله علیه ایران، کوبا، عراق و بسیاری دیگر از کشورهای جهان که از سوی غرب و به‌ویژه آمریکا و حتی سازمان ملل طراحی و اجرا شده‌اند را می‌توان جلوه‌ای بسار برجسته از ناکارآمدی تکیه بر اصل عدالت در روابط و سیاست خارجی دانست، زیرا حتی سازمان ملل و دیگر نهادهای بین‌المللی مدعی حقوق بشر و حامی عدالت نیز با آمریکا همدست و همراه می‌شوند!

از سوی دیگر سیاستگذاران عدالت‌گرای سیاست خارجی ایران نه‌تنها در سیاست و روابط خارجی مرتبط با حوزه‌های نفوذ ایران (لبنان، عراق، و …) دچار مشکل شده‌اند، بلکه اکنون بسیاری از شهروندان ایرانی نیز نسبت به سیاست‌های داخلی دولت و نظام در راستای برقراری عدالت، بی‌اعتماد شده و در حالت آماده انفجار اجتماعی قرار گرفته‌اند.

در بسیاری از رویدادهای بین‌المللی، عدالت نامحسوس می‌باشد. در روابط بین‌المللی و رقابت‌های سیاسی فراملی، نمی‌توان عدالت را مؤلفه‌ای از شروط خود قلمداد نمود، زیرا عدالت در حقوق بین‌الملل دارای تعریف خاص و مشخصی نیست. بنابراین نباید سیاست‌های خارجی کشور را بر اساس مؤلفه‌های آرمانی، طراحی و تدوین نمود.

عدالت در روابط بین‌المللی را در کجای مسایل یمن، فلسطین، سوریه، افغانستان، سومالی، لیبی، چین (ایغورها) و … می‌توان پیگیری و مشاهده نمود؟

سیاست خارجی ایران نیز طی چند دهه اخیر به شدت بر اصل عدالت استوار بوده است، اصلی که در روابط بین‌الملل چندان دست یافتنی نشان نداده است و موجب شده است تا روابط خارجی ایران با بسیاری از قدرت‌های بزرگ جهانی و منطقه‌ای دچار تنش باشد.

پیگیری اصل عدالت در روابط خارجی و به خصوص عدالت در روابط دوجانبه با آمریکا را می‌توان رویکردی مشکل‌آفرین و پرهزینه دانست که تاکنون نیز هزینه‌های بسیاری برای کشور و شهروندان ایرانی به همراه داشته است.

ضروری است بار دیگر سیاست و روابط خارجی ایران توسط سیاستگذارانی واقع‌گرا (رئالیست) مورد بازبینی و بازنویسی قرار گرفته و به جای اصرار بیهوده بر عدالت بین‌المللی، به اصل فایده و منافع برای ایران و محور حامی ایران توجه گردد. برقراری عدالت در روابط یا مذاکرات میان ایران و آمریکا را باید ازجمله خواسته‌های آرمانی مسئولین ایرانی محسوب نمود که با واقعیات روابط بین‌المللی و معادلات و تعاملات قدرت در نظام بین‌الملل، در تضاد می‌باشد.

منبع:
سرورپارس سرور پارس نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه
  • RSS English News

  • RSS news

    • Coronavirus live news: Spain's prime minister seeks final two-week extension of state of emergency
      Brazil becomes fourth worst country for deaths; pressure builds on South African president over his handling of outbreakGlobal report: cases pass 6 million as Donald Trump postpones G7Senior UK adviser has broken trust in policy, say top scientistsCoronavirus latest: at a glance 6.55pm BST Senior public health officials have made a last-minute plea for ministers […]
    • Paderborn 1-6 Borussia Dortmund: Bundesliga – as it happened
      Jadon Sancho scored a hat-trick, and was booked for revealing a ‘Justice for George Floyd’ T-shirt, as Dortmund scored six times in the second half at Paderborn 6.52pm BST Peep peep! Dortmund consolidate second place with an ultimately crushing victory over the bottom club Paderborn. It was 0-0 at half-time, but Dortmund upped their game […]
    • George Floyd: Trump security adviser denies systemic racism in US – live
      Robert O’Brien: ‘There are some bad cops that are racist’Mayors impose curfews, governors call in national guard amid violenceDispatch from Minneapolis: the night the city cracked down on protestsWashington: unrest comes to the White HouseAs protests rage, Trump comments inflame tensionsGet a fresh perspective on America – sign up to our First Thing newsletter 6.49pm […]
    • Health officials make last-minute plea to stop lockdown easing in England
      Royal College of Nursing also fears lifting of more restrictions on ‘happy Monday’ is too earlyCoronavirus – latest updatesSee all our coronavirus coverageSenior public health officials have made a last-minute plea for ministers to scrap Monday’s easing of the coronavirus lockdown in England, warning the country is unprepared to deal with any surge in infection […]
    • Life after lockdown: astronauts and adventurers on the ‘shock’ of getting back to normal
      After circumnavigating the world solo at 16, spending 20 weeks in space, and summiting Everest (twice), Jessica Watson, Andy Thomas and Peter Hillary have learned a lot about life after isolationThe New Zealand mountaineer Peter Hillary, who has twice reached the summit of Mount Everest and once spent 84 days trekking across Antarctica to the […]
    • Covid-19 misinformation: pro-Trump and QAnon Twitter bots found to be worst offenders
      Researchers find coordinated effort to promote conspiracy theory that coronavirus is a bioweapon engineered by ChinaMisinformation about the origins of Covid-19 is far more likely to be spread by pro-Trump, QAnon or Republican bots on Twitter than any other source, according to a study commissioned by the Australia Institute’s Centre for Responsible Technology.In late March, […]
    • Coronavirus latest: at a glance
      A summary of the biggest developments in the global coronavirus outbreakFollow our latest coronavirus blog for live news and updatesKey developments in the global coronavirus outbreak on Sunday include: Continue reading...
    • Brazil’s left and right unite to launch pro-democracy manifesto
      Call for unity comes as criticism of Jair Bolsonaro’s handling of coronavirus growsCoronavirus – latest updatesSee all our coronavirus coverageProminent figures from across Brazil’s political spectrum have a published a high-profile manifesto calling for a united front to protect Brazilian democracy and lives amid growing alarm over president Jair Bolsonaro’s authoritarian outbursts and shambolic response […]
    • Second senior medical adviser weighs in over Dominic Cummings
      Jenny Harries says obeying lockdown rules is ‘matter of personal and professional integrity’Coronavirus – latest updatesSee all our coronavirus coverageA second senior government medical adviser has effectively criticised Dominic Cummings for breaching lockdown regulations by saying it is “a matter of personal and professional integrity” to abide by the rules.The outspoken comments by Jenny Harries, […]
    • The inequalities exposed by this pandemic are about to get even worse | Nesrine Malik
      Lockdown showed us the cracks that separate a privileged few from the majority. As it eases, we will see those widen As the beginning of the end of lockdown comes into view in England, a new fear should be taking shape. We entered the pandemic a grossly unequal society; we will leave it with those […]
  • اطلاعات