۱۰:۴۷:۳۹ یکشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۷
شام شومی که آلمان را از ریشه دگرگون ساخت!
چهارصد سال پیش در چنین روزی جنگی ۳۰ ساله در سرزمین‌های آلمانی‌نشین آغاز شد. این جنگ سپس سراسر اروپای مرکزی را فراگرفت و همه جا را به ویرانی کشید. جنگ ۳۰ ساله که جان بیش از ۹میلیون نفر را گرفت، با صلح وستفالیا پایان یافت.      نسیم توسعه به نقل از دویچه وله آلمان:    […]

چهارصد سال پیش در چنین روزی جنگی ۳۰ ساله در سرزمین‌های آلمانی‌نشین آغاز شد. این جنگ سپس سراسر اروپای مرکزی را فراگرفت و همه جا را به ویرانی کشید. جنگ ۳۰ ساله که جان بیش از ۹میلیون نفر را گرفت، با صلح وستفالیا پایان یافت.



    
Dreißigjähriger Krieg - Prager Fenstersturz 1618 (picture-alliance/akg-images)

نسیم توسعه به نقل از دویچه وله آلمان:    چهارصد سال پیش در چنین روزی جنگی ۳۰ ساله در سرزمین‌های آلمانی‌نشین آغاز شد. این جنگ سپس سراسر اروپای مرکزی را فراگرفت و همه جا را به ویرانی کشید. جنگ ۳۰ ساله که جان بیش از ۹میلیون نفر را گرفت، با صلح وستفالیا(Peace of Westphalia) پایان یافت.

۴۰۰ سال پیش در چنین روزی (۲۳ مه) جنگی ۳۰ ساله بر سر قدرت و دیانت در سرزمین‌های آلمانی‌نشین آغاز شد که سراسر اروپای مرکزی را دچار هرج و مرج و ویرانی ساخت اما پیمان صلحی که در سال ۱۶۴۸ به این جنگ پایان داد به قدری تأثیرگذار بود که حتا شاید بتوان آن را پایه‌ای برای یافتن راه‌حل‌های کاهش تنش‌های کنونی در جهان، به‌ویژه خاورمیانه شمرد.

در روز ۲۳ مه ۱۶۱۸ نجیب‌زادگانی از پیروان مذهب پروتستان که صد سال پیش از آن توسط مارتین لوتر بنیان نهاده شده بود به کاخی در پراگ پایتخت بوهمیای آن زمان که جزو “امپراتوری مقدس روم و آلمان” به شمار می‌آمد، هجوم بردند و از ماتیاس امپراتور که نماینده پاپ وقت بود، آزادی مذهب خود که توسط امپراتور محدود شده بود را خواستار شدند.

نجیب‌زادگان در آن گیر و دار، نمایندگان امپراتور را از پنجره کاخ به پایین پرتاب کردند و آن قربانیان تنها بر حسب تصادف و به قول خودشان به یاری مریم مقدس از آن حادثه جان به‌در بردند. امپراتور اما این رویداد که به عنوان “پرتاب از پنجره پراگ” شناخته شد را به عنوان اعلان جنگ پروتستان‌ها علیه کاتولیک‌ها قلمداد کرد و بر آن شد که این شورش را در نطفه خفه کند ولی شورش و ضد شورش چنان بالا گرفت که “جنگ سی ساله” درگرفت و مرکز اروپا را به کام مرگبار خود کشاند و آلمان را دچار یک کابوس تاریخی ساخت.

هِرفرید مونکلر تاریخ‌دان دانشگاه هومبولت برلین که به تازگی کتابی درباره جنگ سی ساله منتشر کرده می‌گوید: «اگر جنگ‌های جهانی سده بیستم را کنار بگذاریم، تأثیرات این جنگ از همه جنگ‌های پس از آن در آلمان ژرف‌تر بوده است.»

دست‌آویز دین

آمیزه‌ای از علت‌های ستیزآور باعث شد که تنش محلی در سرزمین بوهمیا به آتشی فراگیر تبدیل شود:

سرمای دیرپای شدید، کشاورزی را فلج کرده و به مردم خرافاتی باورانده بود که آخرالزمان نزدیک شده است. صد سال پس از اصلاحات لوتر، رقابت مذهبی میان پروتستانها و کاتولیکها در کشاکش انشعاب کلیسا هرچه بیشتر رخ می‌نمود و تفاوت‌های مذهبی و مسلکی را عمیق‌تر نشان می‌داد.

جنگ سی سالهجنگ سی ساله

اِلیزابِت فُن هامِرشتاین کارشناس سیاسی از بنیاد کوربِر وابسته به دویچه وله می‌نویسد که در این میان سیاستمداران، دین را ابزار هدف‌های قدرت‌جویانه خود ساختند: «افزون بر امپراتور و دست‌نشاندگان او که بر سر قدرت حاکمه و فائقه می‌جنگیدند، نیروهای خارج از امپراتوری روم و آلمان هم به کارزار آمدند تا یا سروری و فرماندهی این سرزمین‌ها را از آن خود سازند یا دستکم از نفوذ امپراتور در این سرزمین بکاهند. افزون بر سران آلمانی‌زبان دودمان هابسبورگ، فرانسوی‌ها، سوئدی‌ها، بریتانیایی‌ها و حتا عثمانیان این منطقه را برای حفظ امنیت خود بسیار مهم می‌دانستند و در نتیجه بر سر دستیابی سروری در این سرزمین با یکدیگر رقابت می‌کردند و به گفته هامِرشتاین “دین را در این میان به عنوان سوخت قدرت‌های خود در آن آتش می‌ریختند”.

بُعدهای تازه هراس

تاریخ‌دانان و سیاست‌شناسان، تنش‌های جنگ‌های سی‌ ساله را با تنش‌های کنونی نظیر جنگ در سوریه می‌سنجند و همانندی‌هایی در آنها می‌بینند. جنگ سوریه هم نخست شورش محلی اهل سنت علیه خاندان علوی اسد بود.

اما این کشمکش به گفته هامِرشتاین به سرعت به جنگ قدرت‌های خارجی تبدیل شد که در آن ایران، عربستان سعودی، ترکیه، روسیه و سر انجام ایالات متحده دخالت کردند و برای حفظ منافع خود کار و راه برون‌رفت از آن را بی‌اندازه مشکل‌تر ساختند. جنگ سی ساله هم با مداخله نظامی قدرت‌های خارجی، بُعدهای سهمگین‌تری یافت و “مزدوران غنیمت‌جو مانند توده‌های ملخ در آخر الزمان از هرسو به شهرها و روستاها حمله کردند، همه‌جا را به آتش کشیدند و به کشتار مردان و تجاوز زنان دست زدند و به کودکان نیز رحم نکردند. جمع بی‌شماری، قربانی گرسنگی یا طاعون گردیدند و توده بیشتری آواره شدند”.

مهره‌های بازی قدرت‌های خارجی

هراس حفظ جان، مشکل روزانه توده‌های مردم آن زمان شده بود گویی مردم هر روز با دمیدن صبح به سفر پرخطری به مقصد نامعلومی می‌رفتند. فقر و بدبختی نسلی را دچار نفرت و خشونت دائمی ساخته بود که از زندگی، تنها جنگ را می‌شناخت. کافی است نگاهی به رمان تاریخی “سیمپلی‌سی‌سیموس” اثر گریمِلس‌هاوزِن بیندازیم که ۲۰ سال پس از جنگ سی ساله منتشر کرده است. شخصیت اصلی داستان او در تشریح هجومی به خانه یک کشاورز می‌گوید:

«کلفتمان را توی طویله چنان زیر ضرب و شتم گرفتند که دیگر نتوانست بیرون بیاید. … دست و پای نوکر را هم بستند و به خاک انداختند، چوبی در حلقش فرو کردند و او را توی چاله پر از ادرار و کود متعفن حیوانات درغلتاندند و می‌گفتند این هم نوشابه سوئدی!.»

جنگ سی سالهجنگ سی ساله

گواه تاریخی دیگر خاطرات روزانه یک مزدور آلمانی به نام پِتِر هاگِندورف است که در جایی در کنار پول و لباس “دخترک زیبایی را به عنوان غنیمت جنگی” خودش ثبت کرده است. چند صفحه بعد از این فهرست غنیمت‌هایش می‌نویسد: «این ولایت (یعنی لیئِژ در بلژیک کنونی) ۳۰۰ صومعه و کلیسا و ۱۸ شهرستان و ۱۸۰۰ دِه دارد که بیشترشان را ما کاملا غارت و خالی کردیم.»

آمار کشتگان جنگ سی ساله در پژوهش‌های تاریخی از سه تا نُه میلیون برآورد شده. این در حالی است که سرزمین آلمان جمعیتی حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون نفر را دربر می‌گرفته است. با این حساب، قربانیان این جنگ به نسبت از جنگ جهانی دوم بیشتر بوده‌اند. نظام حکومتی آلمان از کار افتاده و محل‌های بسیار اندکی از ویرانی مصون مانده بودند. درحالی که اقتصاد و جامعه در کشورهای دیگر رو به شکوفایی داشتند، آلمان دچار فروپاشی و افسردگی شده بود.

پربسور مونکلر می‌نویسد: «جنگ، آلمان را از نظر اقتصاد اجتماعی چند دهه واپس راند. هنگامی که جنگی یک چهارم یا شاید یک سوم کل جمعیت یک کشور را نابود می‌کند، بی‌گمان مُهر خود را بر ذهن مردم این سرزمین می‌کوبد. مردم خود را مهره‌های بازی قدرت‌های خارجی و سرزمینشان را میدان تاخت و تاز بیگانگان احساس می‌کردند.»

کارشناسانی چون مونکلر تا آنجا پیش می‌روند که آن تحقیر و توهین را دست‌آویزی به شمار می‌آورند که امپراتور آلمان و نازی‌ها در سده بیستم حمله‌های خود در جنگ‌های اول و دوم جهانی را به پشتوانه آن توجیه می‌کردند.

پنج سال مذاکره صلح

در میانه دهه سوم جنگ سی ساله، درگیران آن کارزار ویرانگر یکپارچه درمانده و خسته و به حفظ مناطق نفوذی خود قانع و راضی شده بودند و پنج سال تمام در شهر کاتولیک‌نشین مونستِر و شهر پروتِستان‌نشین اوسنابروک به دنبال یک پیمان صلح با هم به مذاکره نشستند. این نخستین بار بود که سران اروپا این سرزمین را به عنوان یک قاره واحد می‌فهمیدند، می‌سنجیدند و برمی‌رسیدند و مسئولیت کارهای خود در این رابطه را می‌پذیرفتند.

سرانجام در روز ۲۴ اکتوبر ۱۶۴۸ طرفین جنگ پیمان موسوم به “صلح وِستفالیا” را در شهر مونستِر امضا کردند که تاریخ‌نویسان آن را به خاطر سازش‌پذیری طرفین در امر آزادی مذهبی “ترفند استادانه دیپلوماتیک” به شمار آورده‌اند. هامِرشتاین می‌گوید که پروتستان‌ها و کاتولیک‌ها متقاعد شدند که تفاوت‌ها و اختلافات دینی نه به کمک علوم الهی بلکه به یاری مصالحه حل و فصل می‌شوند بی‌آنکه بر این پرسش پافشاری کنیم که حق با کیست.

این پیمان برابری مذاهب مسیحی را تثبیت کرد و به این ترتیب همزیستی مسالمت‌آمیز مسلک‌های گوناگون که در طول سال‌های خشونت و قهر، ناممکن می‌نمود را پایه ریخت.

طرفین جنگ برای استوارسازی صلح، تضمین‌هایی هم در نظر گرفتند. در صورت نقض مفاد پیمان از سوی یکی از طرفین جنگ، دیگر امضاکنندگان حق داشتند برای بازگرداندن شرایط به وضعیت صلح، مداخله کنند. افزون بر این بر پایه آن پیمان از قدرت امپراتور کاسته شد و در مقابل والیان استقلال بیشتری یافتند که در ادامه به تبدیل امپراتوری روم آلمان به کنفدراسیون حکومت‌های محلی آلمانی‌زبان انجامید. درحالیکه در کشورهایی مانند فرانسه قدرت مرکزی تثبیت می‌شد، آلمان به سوی فدرالیسم پیش می‌رفت و نشانه‌های آن هنوز در تلاش نخست‌وزیران ایالتی آلمان امروز برای حفظ استقلال خود دیده می‌شوند.

ایده‌ای برای صلح‌جویان امروز

از پیمان صلح وِستفالیا اغلب به عنوان نمونه و مصداق راه‌حل برای تنش‌های گوناگون یاد می‌شود. آیا تأمل در آن پیمان به کار خاور میانه هم می‌آید.

صلج وستفالیا در مونستر، پایان جنگ سی سالهصلج وستفالیا در مونستر، پایان جنگ سی ساله

فرانک والتِر اشتاین‌مایِر وزیر خارجه وقت و رئیس جمهور کنونی آلمان در نشست تاریخ‌دانان آلمانی در سال ۲۰۱۶ خاطرنشان کرد که وزارت خارجه آلمان بر آن است با بررسی دوباره پیمان صلح وِستفالیا اهمیت آن را برای تلاشهای صلح‌جویانه امروزی ارزیابی کند.

اشتاین‌مایِر در این رابطه بر نقش مهم ضمانت‌های بین‌المللی و پرداختن بیپرده به هرگونه امکان استوارسازی صلح، تأکید کرد و گفت:

«یکی از روشنفکران عرب به من می‌گفت ما هم در منطقه خودمان به یک پیمان صلح وِستفالیایی نیاز داریم.»

خانم هامِرشتاین نیز پیمان صلح وِستفالیا را سرچشمه الهامی برای امروز می‌داند و می‌گوید که این پیمان ایده‌ها، آغازه‌ها و راه‌حل‌های خلاقانه‌ای را نشان داده است.

سرانجام باید گفت که پیمان صلح وِستفالیا ثابت کرد که برای جنگ‌های دینی، قدرت‌طلبانه و پرشور هم می‌توان راه‌حل پیدا کرد.

منبع:
  1. furtdsolinopv   ۱۳۹۷/۰۶/۲۵  

    Thanks for any other informative blog. Where else may just I get that type of info written in such an ideal approach? I have a project that I’m just now operating on, and I’ve been on the glance out for such information.

سرورپارس سرور پارس نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه
  • RSS English News

  • RSS news

    • George Floyd killing: announcement on additional charges expected today – live
      Minnesota attorney general reportedly says announcement coming todayDefense secretary opposes Trump threat to send military to statesPolice chief calls for ban on chokeholdsDemonstrators defy curfews as protests continueAre you taking part in US protests?Sign up to our First Thing newsletter 6.53pm BST Law enforcement officers patrolling DC have declined to identify themselves, raising concerns about […]
    • Pass Over review – Spike Lee directs a supremely masterful tragedy
      Available onlineLee’s 2018 film of Antoinette Nwandu’s powerful play, written as a response to the shooting of Trayvon Martin, resonates after the George Floyd killingTwo homeless men in Spike Lee’s film who inhabit a shabby street corner fear for their lives, although there is no visible threat. They joke and banter, but terror buzzes beneath […]
    • Cannes selects lineup for 2020 edition after 'physical' festival shelved
      Wes Anderson, Steve McQueen and Kate Winslet among the big names of films Cannes plans to present at other festivals later in the calendar year Wes Anderson, Kate Winslet and Steve McQueen are among the big names whose films will received the stamp of approval from the prestigious Cannes film festival, despite the shelving of […]
    • Coronavirus live news: Brazil poised to overtake Italy as country with third-highest death toll
      Sweden death rate now higher than France; Pakistan records largest single day rise in new infections; global deaths pass 380,000Exclusive: governments and WHO changed Covid policy bases on suspect data from tiny US companyArchitect of Sweden’s coronavirus strategy admits too many diedAir pollution in China back to pre-Covid levels and Europe may followUK coronavirus updates […]
    • Pandemic is chance to reset global economy, says Prince Charles
      Prince of Wales unveils a five-point plan to stimulate sustainable economic growthCoronavirus – latest updatesSee all our coronavirus coverageThe recovery from the coronavirus crisis represents an opportunity to reset the global economy and prioritise sustainable development without further damaging the planet, Prince Charles said at the opening of a World Economic Forum (WEF) virtual meeting.Outlining a five-point […]
    • How were medical journals and WHO caught out over hydroxychloroquine?
      Studies under microscope after Guardian investigation reveals major flaws with US company SurgisphereGovernments and WHO changed Covid-19 policy based on suspect data from tiny US companyCoronavirus – latest updatesSee all our coronavirus coverageSome scientific papers stop the world in its tracks. In the middle of a raging pandemic, a study in the world’s leading global […]
    • Missing Mexican congresswoman's body found a month after abduction
      Anel Bueno, 38, was snatched in Pacific coast townArea important for drug cartels is country’s murder capitalThe body of a missing Mexican congresswoman has been found in a shallow grave more than a month after she was abducted by armed men while raising awareness about the coronavirus pandemic.Anel Bueno, a 38-year-old lawmaker from the western […]
    • Three West Indies players decline to travel for England Test series
      Bravo, Hetmyer and Paul turned down places on tourWest Indies fly out next week for three-match seriesWest Indies have selflessly answered the SOS call from English cricket and will fly out to the UK next week despite three players opting out of the trip because of concerns about the Covid-19 pandemic.Darren Bravo, Shimron Hetmyer and Keemo […]
    • Lewis Hamilton is making a difference in fight against racism, says Toto Wolff
      ‘It’s good he is up front on it in a sport dominated by white males’Mercedes principal hints at possible signing of Sebastian VettelThe Mercedes team principal, Toto Wolff, has praised Lewis Hamilton as an ambassador for Formula One in speaking out against racism. Wolff said he knew that race is an issue Hamilton has always […]
    • 'I want to show solidarity': how artists have reacted to George Floyd's killing
      Across the US, artists have responded to the murder of George Floyd and the ensuing protests with impactful and urgent workOn Saturday night at 9.30 pm, artist Eric Rieger set out onto the streets of Minneapolis with digital photos of George Floyd, a video projector and a portable power supply.He made a different kind of street art […]
  • اطلاعات