۱۶:۰۵:۰۲ - دوشنبه ۲ مرداد ۱۳۹۶
انتظارات راهبردی از سیاست خارجی دولت جدید
ویژگی اصلی سیاست خارجی ایران در دولت یازدهم را می‌توان بهره‌گیری از سازوکارها و نشانه‌های مربوط به «دیپلماسی مضیق» دانست دکتر ابراهیم متقی:  درباره میزان موفقیت حوزه سیاست خارجی دولت یازدهم، انگاره‌های مختلفی وجود دارد. گرچه درباره میزان اثربخشی هنجارهای سیاسی و راهبردی ایران توسط حوزه دیپلماتیک در بین بخشی از گروه‌های متخصص و نخبگان […]

ویژگی اصلی سیاست خارجی ایران در دولت یازدهم را می‌توان بهره‌گیری از سازوکارها و نشانه‌های مربوط به «دیپلماسی مضیق» دانست



دکتر ابراهیم متقی:  درباره میزان موفقیت حوزه سیاست خارجی دولت یازدهم، انگاره‌های مختلفی وجود دارد. گرچه درباره میزان اثربخشی هنجارهای سیاسی و راهبردی ایران توسط حوزه دیپلماتیک در بین بخشی از گروه‌های متخصص و نخبگان سیاسی، تردیدهای غیرقابل انکاری وجود دارد، اما رای مردم به روحانی نشان می‌دهد انگاره‌های ذهنی شهروندان نسبت به روند سیاست خارجی روحانی بویژه در ارتباط با موضوعات مربوط به برنامه جامع اقدام مشترک مثبت بوده است.
 در شرایط تشکیل دولت جدید، آینده سیاست خارجی کشور از این جهت اهمیت دارد که بسیاری از وعده‌های ارائه شده به مردم و الگوهای رفتاری دولت در حوزه اقتصاد سیاسی بین‌المللی با نشانه‌هایی از ابهام و تردید همراه است.

واقعیت‌های موجود بیانگر آن است که فشارها و محدودیت‌های بین‌المللی علیه ساخت سیاسی ایران، تاثیر خود را به گونه‌ای اجتناب‌ناپذیر بر کابینه و حوزه سیاست خارجی به‌جا می‌گذارد. کابینه جدید نمی‌تواند ادعا کند که در شرایط محدودیت ساختاری قرار دارد.

سیاست‌ها را می‌توان انعکاس بازتولید قابلیت‌های اجرایی حوزه دیپلماسی در پیوند با نیازهای عمومی ساختار دانست. واقعیت‌های موجود بیانگر آن است که در چهار سال گذشته، نشانه‌هایی از افزایش تهدید و حتی تحریم علیه ایران مشاهده می‌شود. قطعنامه سازمان همکاری اسلامی استانبول در سال ۲۰۱۶ را می‌توان نمادی از گسست روندهای سیاست خارجی در فضای منطقه‌ای دانست. نشانه‌های دیگری از محدودیت اقتصادی، تهدید سیاسی و دیپلماسی اجبار در حوزه قابلیت راهبردی ایران وجود دارد که در پوشش و محاق «دیپلماسی خنده» قرار گرفته است.

هم‌اکنون این پرسش مطرح می‌شود که دولت روحانی چه انگاره‌هایی را در حوزه سیاست خارجی دولت دوازدهم باید در دستور کار قرار دهد تا به نتایج موثرتری نائل شود. واقعیت آن است که شرایط عمومی کشور به لحاظ نشانه‌های تاثیرگذار اقتصاد سیاسی بین‌المللی مطلوب نخواهد بود.

بسیاری از مولفه‌های تهدید، آثار خود را در آینده منعکس می‌سازد. به همین دلیل است که دولت نیازمند بهر‌ه‌گیری از سازوکارهایی در حوزه سیاست خارجی است که اول میزان قدرت ملی را ارتقا دهد و دوم، نشانه‌های تهدید را کنترل و ترمیم کند.تصویر انتظارات راهبردی از سیاست خارجی دولت جدید

ضرورت‌ها و محورهای اصلی سیاست خارجی ایران توسط مقام معظم رهبری مورد تاکید قرار گرفته است. هر یک از این نشانه‌ها به عنوان بخشی از جهت گیری و نقش ملی سیاست خارجی ایران در دولت دوازدهم تلقی می‌شود.

محور اول را باید در پشتیبانی سیاست خارجی از اقتصاد سیاسی و اقتصاد مقاومتی دانست.

هم‌اکنون طیف گسترده‌ای از نهادهای دیپلماتیک کشورهای مختلف، جهت گیری سیاست خارجی خود را براساس ضرورت‌ها و نشانه‌های اقتصادی تبیین و سازماندهی کرده‌اند.

کشورهایی که دارای استراتژی صادرات‌محور هستند، تلاش دارند تا در حوزه کالاهای مصرفی میزان مبادلات اقتصادی را با ایران ارتقا دهند. بخش قابل‌توجهی از فعالیت این گروه از کشورها توسط وزارت امور خارجه و نهادهای دیپلماتیک سازماندهی می‌شود. تحقق چنین اهدافی بیانگر آن است که ساختار دیپلماتیک صرفاً به کارهای تشریفاتی، پروتکلی و بروکراتیک مبادرت نمی‌کند، بلکه هرگونه فرآیند اقتصادی در سیاست خارجی نیازمند آن است که تحرک دیپلماتیک، محور اصلی مبادله اقتصادی شود.

محور دوم در روند سیاست خارجی دولت دوازدهم مربوط به حوزه مقاومت است. جبهه مقاومت بخشی از واقعیت راهبردی کنش دفاعی، امنیتی و دیپلماتیک ایران محسوب می‌شود. نقش‌یابی جبهه مقاومت در سیاست منطقه‌ای و بین‌المللی زمانی حاصل می‌شود که سیاست‌ها از مشروعیت ساختاری و بین‌المللی برخوردار شوند. طرح موضوعاتی همانند بازنگری در جهت گیری سیاست خارجی ایران برای گذار از «دولت منطقه‌ای» نشانه‌ نادیده گرفتن ضرورت‌های ژئوپلتیکی محسوب می‌شود.

کشوری که در ژئوپلتیک بحران و آشوب قرار دارد، نیازمند آن است که موقعیت ساختاری خود را در فضای بحرانی، ارتقا دهد.

نادیده گرفتن ضرورت‌های ساختاری و راهبردی دوران گذار در حوزه مقاومت، میزان قدرت چانه‌زنی ایران را کاهش می‌دهد. واقعیت آن است که حوزه مقاومت بخشی از «مزیت نسبی سیاست خارجی ایران» خواهد بود. نادیده گرفتن مزیت نسبی ایران در جبهه مقاومت همانند آن است که نقش پتروشیمی و توسعه میادین نفتی عسلویه و پارس جنوبی مورد انکار قرار گیرد. شناخت و فعال‌سازی حوزه مزیت نسبی می‌تواند زمینه ارتقای دستاوردهای اقتصادی و راهبردی کشورها را به وجود آورد.

سومین محور در ضرورت‌های سیاست خارجی را باید نگرش موسع نسبت به حوزه تحرک دیپلماتیک دانست. به همین دلیل است که می‌توان از مفهوم «دیپلماسی موسع» برای تبیین جهت گیری سیاست خارجی ایران بهره گرفت. دیپلماسی موسع به مفهوم آن است که کشورها نیازمند بهره‌گیری از ارتقا به سطوح همکاری با طیف گسترده‌ای از بازیگران هستند. محدودسازی حوزه مانور سیاسی نمی‌تواند زمینه‌های لازم را برای پیشبرد اهداف دیپلماتیک، سیاسی، اقتصادی و راهبردی ایران در شرایط تهدید به وجود آورد.

ویژگی اصلی سیاست خارجی ایران در دولت یازدهم را می‌توان بهره‌گیری از سازوکارها و نشانه‌های مربوط به «دیپلماسی مضیق» دانست. نشانه‌های دیپلماسی مضیق را می‌توان در تلاش فراگیر برای ارتقای سطح همکاری‌های اقتصادی، سیاسی و دیپلماتیک با چند کشور محدود دانست؛ کشورهایی که محور اصلی سیاست خارجی آنان بر محدودسازی و سد نفوذ ایران قرار داشته است. واقعیت آن است که به‌رغم برنامه جامع اقدام مشترک، تغییر چندانی در روند سیاست خارجی قدرت‌های بزرگ حاصل نشده است.

ارزیابی‌های واقع‌بینانه و بدون جهت گیری جناحی، بیانگر این واقعیت است که هنوز ایران به عنوان اصلی‌ترین تهدید در سند امنیت ملی کشورهای جهان غرب قرار دارد. در چنین شرایطی هیچ کارگزاری نمی‌تواند ادعا داشته باشد که ایران از «وضعیت امنیتی» خارج شده است.

وقتی سند امنیت ملی و انگاره‌های کنش دیپلماتیک قدرت‌های بزرگ جهان غرب بر ضرورت محدودسازی، مقابله و افزایش تحریم ایران تاکید دارد، طبیعی است که محدودیت‌های راهبردی نیز علیه ایران ایجاد خواهد شد. گذار از چنین تهدیداتی نیازمند متنوع‌سازی عرصه‌های کنش سیاست خارجی ایران محسوب می‌شود.

منبع: جام جم

منبع:
سرورپارس سرور پارس نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه
  • RSS English News

  • RSS news

    • Game of Thrones finale: who will sit on the Iron Throne? Follow the action – live
      WARNING: THERE WILL BE SPOILERSWill Daenerys, Jon Snow, Arya Stark and Tyrion make it out alive? Join us as the biggest show on Earth bows out in season 8 episode 6 1.46am BST OK, so here’s my Euron Greyjoy story. Five years ago, the actor who plays Euron – Pilou Asbæk – hosted the Eurovision […]
    • Google 'blocks Huawei access to Android updates' after blacklisting
      Reported move could hit Huawei Technologies’ ability to run phone operating system Google has suspended business with Huawei that requires the transfer of hardware and software products, except those covered by open source licences, a source has told Reuters.The news is a blow to the Chinese technology company that the US government has sought to […]
    • Diego Maradona review – flashy study of football's flawed genius
      Asif Kapadia, director of Amy and Senna, captures all the euphoria and catastrophe in a gripping documentary about the ‘hand of God’ megastar‘A bit of cheating and a lot of genius.” That’s how someone in this film summarises the Argentinian football megastar Diego Maradona after his triumphant performance in the 1986 World Cup, and it […]
    • Limiting screen use for one week may improve teenagers' sleep – study
      Reducing blue light exposure at night may decrease fatigue and mood swings, researchers findSleep problems suffered by teenagers can be improved after just one week by limiting evening exposure to light-emitting screens on mobile phones, tablets and computers, a study suggests.The research indicates that by reducing their exposure to blue light-emitting devices in the evening, […]
    • Brooks Koepka survives mini-meltdown to retain US PGA Championship
      • Seven-shot lead reduced to two by runner-up Dustin Johnson• Koepka recorded five bogeys in his last eight holesSeven shots ahead at the start of play, six shots ahead after 10 holes, one shot up on the 15th tee. Brooks Koepka opened US PGA Championship week by insisting majors were the easiest tournaments to win. […]
    • Model railway lovers devastated as vandals smash years of work
      Rampage leaves ‘grown men with tears in their eyes’ as show is cancelled in LincolnshireVandals have smashed up a model railway show, causing thousands of pounds worth of damage and leaving exhibitors “devastated and distraught”.Members of Market Deeping Model Railway club were forced to cancel their annual exhibition at Welland academy in Stamford, Lincolnshire, after […]
    • Rafael Nadal beats Novak Djokovic to win Italian Open and set Masters record
      • Nadal wins 34th Masters title 6-0, 4-6, 6-1• Johanna Konta loses Italian Open final 6-3, 6-4Rafael Nadal won his 34th Masters 1000 title – a record – with a 6-0, 4-6, 6-1 victory over Novak Djokovic at the Italian Open. The Spaniard, who had shared the record of 33 with the Serb, warmed up […]
    • Trump tweets threat: 'If Iran wants to fight, that will be the end of Iran'
      Incendiary message follows disavowals of intent from both sidesOpinion: Trump supporters don’t want war with IranDonald Trump has issued one of his most direct threats yet to Tehran, warning that “if Iran wants to fight, that will be the official end of Iran”. Related: John Bolton: the man driving the US towards war … any […]
    • Tired but still hungry, Pep Guardiola knows City need Champions League
      Manchester City manager admits to exhaustion after team’s treble – but knows his burden will grow until he wins the European CupThe Champions League: Manchester City’s final frontier. After a clean sweep of domestic trophies in a staggering 2018-19 campaign, and after claiming five of the last six competitions available in England, only Europe needs […]
    • UK's 'cruel and harmful policies' lack regard for child hunger, says NGO
      Damning Human Rights Watch report accuses the government of breaching its dutyHuman Rights Watch (HRW) has accused the UK government of breaching its international duty to keep people from hunger by pursuing “cruel and harmful polices” with no regard for the impact on children living in poverty.Examining family poverty in Hull, Cambridgeshire and Oxford, it […]
  • اطلاعات