۱۶:۰۵:۰۲ - دوشنبه ۲ مرداد ۱۳۹۶
انتظارات راهبردی از سیاست خارجی دولت جدید
ویژگی اصلی سیاست خارجی ایران در دولت یازدهم را می‌توان بهره‌گیری از سازوکارها و نشانه‌های مربوط به «دیپلماسی مضیق» دانست دکتر ابراهیم متقی:  درباره میزان موفقیت حوزه سیاست خارجی دولت یازدهم، انگاره‌های مختلفی وجود دارد. گرچه درباره میزان اثربخشی هنجارهای سیاسی و راهبردی ایران توسط حوزه دیپلماتیک در بین بخشی از گروه‌های متخصص و نخبگان […]

ویژگی اصلی سیاست خارجی ایران در دولت یازدهم را می‌توان بهره‌گیری از سازوکارها و نشانه‌های مربوط به «دیپلماسی مضیق» دانست



دکتر ابراهیم متقی:  درباره میزان موفقیت حوزه سیاست خارجی دولت یازدهم، انگاره‌های مختلفی وجود دارد. گرچه درباره میزان اثربخشی هنجارهای سیاسی و راهبردی ایران توسط حوزه دیپلماتیک در بین بخشی از گروه‌های متخصص و نخبگان سیاسی، تردیدهای غیرقابل انکاری وجود دارد، اما رای مردم به روحانی نشان می‌دهد انگاره‌های ذهنی شهروندان نسبت به روند سیاست خارجی روحانی بویژه در ارتباط با موضوعات مربوط به برنامه جامع اقدام مشترک مثبت بوده است.
 در شرایط تشکیل دولت جدید، آینده سیاست خارجی کشور از این جهت اهمیت دارد که بسیاری از وعده‌های ارائه شده به مردم و الگوهای رفتاری دولت در حوزه اقتصاد سیاسی بین‌المللی با نشانه‌هایی از ابهام و تردید همراه است.

واقعیت‌های موجود بیانگر آن است که فشارها و محدودیت‌های بین‌المللی علیه ساخت سیاسی ایران، تاثیر خود را به گونه‌ای اجتناب‌ناپذیر بر کابینه و حوزه سیاست خارجی به‌جا می‌گذارد. کابینه جدید نمی‌تواند ادعا کند که در شرایط محدودیت ساختاری قرار دارد.

سیاست‌ها را می‌توان انعکاس بازتولید قابلیت‌های اجرایی حوزه دیپلماسی در پیوند با نیازهای عمومی ساختار دانست. واقعیت‌های موجود بیانگر آن است که در چهار سال گذشته، نشانه‌هایی از افزایش تهدید و حتی تحریم علیه ایران مشاهده می‌شود. قطعنامه سازمان همکاری اسلامی استانبول در سال ۲۰۱۶ را می‌توان نمادی از گسست روندهای سیاست خارجی در فضای منطقه‌ای دانست. نشانه‌های دیگری از محدودیت اقتصادی، تهدید سیاسی و دیپلماسی اجبار در حوزه قابلیت راهبردی ایران وجود دارد که در پوشش و محاق «دیپلماسی خنده» قرار گرفته است.

هم‌اکنون این پرسش مطرح می‌شود که دولت روحانی چه انگاره‌هایی را در حوزه سیاست خارجی دولت دوازدهم باید در دستور کار قرار دهد تا به نتایج موثرتری نائل شود. واقعیت آن است که شرایط عمومی کشور به لحاظ نشانه‌های تاثیرگذار اقتصاد سیاسی بین‌المللی مطلوب نخواهد بود.

بسیاری از مولفه‌های تهدید، آثار خود را در آینده منعکس می‌سازد. به همین دلیل است که دولت نیازمند بهر‌ه‌گیری از سازوکارهایی در حوزه سیاست خارجی است که اول میزان قدرت ملی را ارتقا دهد و دوم، نشانه‌های تهدید را کنترل و ترمیم کند.تصویر انتظارات راهبردی از سیاست خارجی دولت جدید

ضرورت‌ها و محورهای اصلی سیاست خارجی ایران توسط مقام معظم رهبری مورد تاکید قرار گرفته است. هر یک از این نشانه‌ها به عنوان بخشی از جهت گیری و نقش ملی سیاست خارجی ایران در دولت دوازدهم تلقی می‌شود.

محور اول را باید در پشتیبانی سیاست خارجی از اقتصاد سیاسی و اقتصاد مقاومتی دانست.

هم‌اکنون طیف گسترده‌ای از نهادهای دیپلماتیک کشورهای مختلف، جهت گیری سیاست خارجی خود را براساس ضرورت‌ها و نشانه‌های اقتصادی تبیین و سازماندهی کرده‌اند.

کشورهایی که دارای استراتژی صادرات‌محور هستند، تلاش دارند تا در حوزه کالاهای مصرفی میزان مبادلات اقتصادی را با ایران ارتقا دهند. بخش قابل‌توجهی از فعالیت این گروه از کشورها توسط وزارت امور خارجه و نهادهای دیپلماتیک سازماندهی می‌شود. تحقق چنین اهدافی بیانگر آن است که ساختار دیپلماتیک صرفاً به کارهای تشریفاتی، پروتکلی و بروکراتیک مبادرت نمی‌کند، بلکه هرگونه فرآیند اقتصادی در سیاست خارجی نیازمند آن است که تحرک دیپلماتیک، محور اصلی مبادله اقتصادی شود.

محور دوم در روند سیاست خارجی دولت دوازدهم مربوط به حوزه مقاومت است. جبهه مقاومت بخشی از واقعیت راهبردی کنش دفاعی، امنیتی و دیپلماتیک ایران محسوب می‌شود. نقش‌یابی جبهه مقاومت در سیاست منطقه‌ای و بین‌المللی زمانی حاصل می‌شود که سیاست‌ها از مشروعیت ساختاری و بین‌المللی برخوردار شوند. طرح موضوعاتی همانند بازنگری در جهت گیری سیاست خارجی ایران برای گذار از «دولت منطقه‌ای» نشانه‌ نادیده گرفتن ضرورت‌های ژئوپلتیکی محسوب می‌شود.

کشوری که در ژئوپلتیک بحران و آشوب قرار دارد، نیازمند آن است که موقعیت ساختاری خود را در فضای بحرانی، ارتقا دهد.

نادیده گرفتن ضرورت‌های ساختاری و راهبردی دوران گذار در حوزه مقاومت، میزان قدرت چانه‌زنی ایران را کاهش می‌دهد. واقعیت آن است که حوزه مقاومت بخشی از «مزیت نسبی سیاست خارجی ایران» خواهد بود. نادیده گرفتن مزیت نسبی ایران در جبهه مقاومت همانند آن است که نقش پتروشیمی و توسعه میادین نفتی عسلویه و پارس جنوبی مورد انکار قرار گیرد. شناخت و فعال‌سازی حوزه مزیت نسبی می‌تواند زمینه ارتقای دستاوردهای اقتصادی و راهبردی کشورها را به وجود آورد.

سومین محور در ضرورت‌های سیاست خارجی را باید نگرش موسع نسبت به حوزه تحرک دیپلماتیک دانست. به همین دلیل است که می‌توان از مفهوم «دیپلماسی موسع» برای تبیین جهت گیری سیاست خارجی ایران بهره گرفت. دیپلماسی موسع به مفهوم آن است که کشورها نیازمند بهره‌گیری از ارتقا به سطوح همکاری با طیف گسترده‌ای از بازیگران هستند. محدودسازی حوزه مانور سیاسی نمی‌تواند زمینه‌های لازم را برای پیشبرد اهداف دیپلماتیک، سیاسی، اقتصادی و راهبردی ایران در شرایط تهدید به وجود آورد.

ویژگی اصلی سیاست خارجی ایران در دولت یازدهم را می‌توان بهره‌گیری از سازوکارها و نشانه‌های مربوط به «دیپلماسی مضیق» دانست. نشانه‌های دیپلماسی مضیق را می‌توان در تلاش فراگیر برای ارتقای سطح همکاری‌های اقتصادی، سیاسی و دیپلماتیک با چند کشور محدود دانست؛ کشورهایی که محور اصلی سیاست خارجی آنان بر محدودسازی و سد نفوذ ایران قرار داشته است. واقعیت آن است که به‌رغم برنامه جامع اقدام مشترک، تغییر چندانی در روند سیاست خارجی قدرت‌های بزرگ حاصل نشده است.

ارزیابی‌های واقع‌بینانه و بدون جهت گیری جناحی، بیانگر این واقعیت است که هنوز ایران به عنوان اصلی‌ترین تهدید در سند امنیت ملی کشورهای جهان غرب قرار دارد. در چنین شرایطی هیچ کارگزاری نمی‌تواند ادعا داشته باشد که ایران از «وضعیت امنیتی» خارج شده است.

وقتی سند امنیت ملی و انگاره‌های کنش دیپلماتیک قدرت‌های بزرگ جهان غرب بر ضرورت محدودسازی، مقابله و افزایش تحریم ایران تاکید دارد، طبیعی است که محدودیت‌های راهبردی نیز علیه ایران ایجاد خواهد شد. گذار از چنین تهدیداتی نیازمند متنوع‌سازی عرصه‌های کنش سیاست خارجی ایران محسوب می‌شود.

منبع: جام جم

منبع:
سرورپارس سرور پارس نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه نسیم توسعه
  • RSS English News

  • RSS news

    • Novak Djokovic into Australian Open semi-finals as Kei Nishikori retires – live!
      Djokovic will play France’s Lucas Pouille in semi-finalsStefanos Tsitsipas sets up semi-final with Rafael NadalAnd feel free to email Jacob or tweet @JacobSteinberg 9.42am GMT Novak Djokovic runs through a few Australian phrases to amuse the crowd. “Fair dinkum!” 9.42am GMT Novak Djokovic speaks! “I love to battle, especially against Kei. We have played here […]
    • Davos 2019: Mental health in focus; Abe, Merkel and Qishan speak - live
      Rolling coverage of the second day of the World Economic Forum, as Shinzo Abe, Angela Merkel and Wang Qishan all speak, and Prince William discusses mental health Introduction: G7 leaders at WEFMental health with the Duke of Cambridge Photo: Anti-WEF protest at DavosHammond pulls out of Davos panel 9.34am GMT IKEA boss Jesper Brodin has […]
    • Tim Howard ends a career of individual brilliance but not much team glory
      The former USA and Everton goalkeeper will retire at the end of the 2019 MLS season. He was the last of a generation that helped expand US soccerOn 1 July 2014, Tim Howard delivered his finest performance. Facing the likes of Eden Hazard, Kevin de Bruyne, Romelu Lukaku and the rest of a golden-generation Belgium […]
    • Hollywood A-listers and controversial documentaries head to Sundance
      Michael Jackson and Harvey Weinstein exposés will premiere alongside new films from Keira Knightley and Jake GyllenhaalControversial documentaries about Michael Jackson and Harvey Weinstein are set to make waves at this year’s Sundance film festival.Leaving Neverland, a co-production between Channel 4 and HBO, will reportedly feature the stories of two men who claim that the […]
    • Danielle Collins: the feisty US college star causing upsets at the Australian Open
      The 25-year-old eschewed turning pro to concentrate on her education. Now she credits her collegiate career with her run to the semi-finals in Melbourne Early in her Australian Open quarter-final victory over Anastasia Pavlyuchenkova on Tuesday, Danielle Collins challenged a line call that had gone in her opponent’s favor. Her challenge was incorrect, and a […]
    • Woman who defied Indian temple ban 'shunned' by family
      Kanakadurga, 39, allegedly beaten and ousted from home for entering Sabarimala shrineA woman who defied violent protests to worship at a centuries-old south Indian shrine that banned females of “menstruating age” has been spurned by her family, attacked by relatives and locked out of her home.On New Year’s Day, Kanakadurga, 39, along with Bindu Ammini, […]
    • Emiliano Sala: search resumes for lost plane carrying Cardiff player
      Voicemail message revealed as police say chances of finding footballer alive are ‘slim’The search for the plane carrying the Cardiff City footballer Emiliano Sala that went missing over the English Channel has resumed, amid only “slim” hopes he survived.The aircraft, carrying Sala and the pilot, disappeared off Alderney in the Channel Islands on Monday night. […]
    • Shock hits that record-signing Emiliano Sala may be ‘best player Cardiff never had’
      The Argentinian was a record signing intended to usher in a club’s survival but now Cardiff City fans fear for his lifeAs storm clouds gathered above the Cardiff City Stadium on what was a grey afternoon in south Wales in more ways than one, Robert Glaves stared at the floral tributes that had been placed […]
    • Celebrity social media influencers pledge to change way they post
      Clampdown on stars being paid for endorsing products without disclosing firm rewards themMore than a dozen celebrities, including Alexa Chung and Ellie Goulding, have pledged to change the way they label social media posts after Britain’s competition watchdog clamped down on the practice of stars being paid for endorsing products without disclosing they were being […]
    • And the nominees aren't: the Oscarbait films that failed in 2019
      While Roma and The Favourite might be leading the race, there’s a list of major prospects that struggled to turn buzz into votesThis year’s nominations are out and while it’s a great year for Roma and The Favourite (leading the race with 10 a piece), there’s a trail of wreckage from those films that didn’t […]
  • اطلاعات